Veel minder vluchtelingen in Oost-Zaiuml;re
Door onze correspondent LOLKE VAN DER HEIDE 
KIGALI, 22 NOV. Een
onderzoeksteam onder leiding van de Amerikaanse generaal Edwin Smith is
vandaag tot de conclusie gekomen dat het aantal vluchtelingen in
Oost-Zaiuml;re aanzienlijk lager is dan hulporganisaties tot nu toe
volhouden.
Volgens betrouwbare bronnen op de Amerikaanse ambassade in de Rwandese
hoofdstad Kigali verbindt Smith hieraan de conclusie dat het zenden van
een multinationale vredesmacht niet nodig is. Publiekelijk wilde Smith
niet verder gaan dan te zeggen dat een advies over het al dan niet
sturen van een troepenmacht niet binnen zijn mandaat lag. [In de Duitse
stad Stuttgart is vanochtend beraad begonnen over de vorm die een
vredesmacht zou moeten aannemen. Canada, beoogd leider van een
interventiemacht, heeft gisteren echter laten weten dat in Stuttgart,
waar ongeveer 35 landen en enkele organisaties, waaronder de VN-
vluchtelingenorganisatie UNHCR, aanwezig zijn, geen beslissing zal
worden genomen. ,,Het is een bijeenkomst om naar alle factoren en alle
opties te kijken, en nadien zal er een context zijn voor een
beslissing'', aldus de Canadese minister van Buitenlandse Zaken, Lloyd
Axworthy.
De Rwandese regering heeft eerder deze week gezegd een internationale
militaire missie 'verdacht' te vinden en van 'geldverspilling'
gesproken. Ook Rwanda betwist dat er nog een groot aantal vluchtelingen
rondzwerft. Volgens Rwanda heeft het UNHCR in het verleden bewust het
aantal opgeschroefd, om meer middelen te kunnen inzamelen.  Generaal
Smith staat aan het hoofd van het Humanitarian Assistance Survey Team
(HAST), afkomstig uit het Europese militaire hoofdkwartier van de
Amerikanen, dat de afgelopen week onderzoek verrichtte in Rwanda en
Oost-Zaiuml;re. Hij liet zich lovend uit over de terugkeer sinds vorige
week vrijdag van naar schatting 500.000 vluchtelingen uit de noordelijke
kampen naar Rwanda.
Smith en zijn team zijn op basis van hun onderzoek tot de conclusie
gekomen dat de interne Rwandese situatie een week nadat de vluchtelingen
uit de noordelijke kampen in Zaiuml;re hun terugkeer naar Rwanda
begonnen, zich zodanig heeft gestabiliseerd dat een militaire
interventie uit het buitenland een gepasseerd station is, zo zeggen de
bronnen op de Amerikaanse ambassade. Smith becijfert het aantal
vluchtelingen dat uit de zuidelijke kampen in Oost-Zaiuml;re nog
onderweg is, op 175.000. De leden van radicale Hutu-milities en hun
families zijn daarbij niet inbegrepen. Het team van Smith heeft volgens
de Amerikaanse diplomaten onder andere gebruik gemaakt van
satellietfoto's. De vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties
(UNHCR) gaat uit van 500.000 tot 700.000 vluchtelingen die nu nog
onderweg zouden zijn.
Paul Stromberg, woordvoerder van het UNHCR in Kigali, zei vandaag in een
reactie op de uitspraak van Smith vast te houden aan de cijfers van zijn
organisatie. Stromberg blijft voorstander van het sturen van een
multinationale troepenmacht. Een woordvoerder van een andere
VN-organisatie, het Wereld Voedselprogramma (WFP), geeft toe dat de
aantallen vluchtelingen speculatief zijn. In tegenstelling tot HAST
baseren de hulporganisaties zich niet op satellietfoto's maar op
'inlichtingenwerk'. De WFP-man  zei ook dat als er maar
eacute;&eacute;n kind in nood zou zijn een hulpoperatie gerechtvaardigd
zou zijn.
Het team van generaal Smith vindt nu dat alleen het sturen van een klein
contingent ongewapende militairen om mee te helpen aan de herintegratie
van de honderdduizenden teruggekeerde Hutu-vluchtelingen nog tot de
mogelijkheden behoort. De VS zeggen hiervoor 250 man logistiek personeel
achter de hand te hebben die zouden worden verdeeld over Kigali, Entebbe
(Oeganda) en Mombasa (Kenia). Dat zijn veel minder manschappen dan
aanvankelijk in de bedoeling lag. Behalve de Amerikanen is ook een 26
man sterke onderzoeksmissie van het Canadese leger in Rwanda. De
Canadezen hebben zich vooral met het voorbereiden van de infrastructuur
van een eventuele hulpoperatie beziggehouden. Maar de Canadese
commandant, John Turner, houdt er serieus rekening mee dat al zijn werk
voor niets is geweest en dat zijn manschappen onverrichterzake zullen
terugkeren. Onduidelijk is intussen in hoeverre generaal Edwin Smith
zijn mening aan de vergaderende landen in Stuttgart zal ventileren. De
Amerikaanse diplomaten in Kigali vrezen dat in Stuttgart vooral zal
worden gekeken naar de politieke argumenten. ,,Een vredesmacht is als
een oceaanstomer, die in eacute;&eacute;n richting vaart en die je niet
zomaar kunt omkeren'', aldus een van de diplomaten op de ambassade. Zij
meent dat de Fransen op de brug van het schip staan en tegen elke prijs
een vredesmacht naar Afrika willen sturen.
