Crisis Zaiuml;re escaleert in hoog tempo
GENEVE/NAIROBI, 4 NOV. De internationale gemeenschap heeft nog geen
gecoouml;rdineerde aanpak gevonden voor de crisis in Oost-Za&iuml;re,
ondanks verscheidene diplomatieke initiatieven. Volgens de VN hebben
zich bijna een miljoen vluchtelingen verzameld bij het Kivu-meer ten
noorden van Goma. 
Het gaat daarbij om Rwandese en Burundese
Hutu-vluchtelingen en Zaiuml;rese burgers. Intussen lijkt na de steden
Uvira en Bukavu ook Goma, hoofdstad van de provincie Noord-Kivu, in
handen van de Tutsi-strijders te zijn gevallen. Zij claimden vandaag in
een vraaggesprek met de BBC dat zij Goma op het Zaiuml;rese
regeringsleger hebben veroverd. De Franse minister van Buitenlandse
Zaken, Herveacute; de Charette, heeft vanochtend de Afrikaanse,
Europese en Amerikaanse bondgenoten opgeroepen ,,zonder uitstel'' een
internationale bijeenkomst te houden om de humanitaire hulp aan
Oost-Zaiuml;re mogelijk te maken. De Franse staatssecretaris van
Humanitaire Noodhulp, Xavier Emmanuelli, sprak zich dit weekeinde uit
voor een humanitaire interventie. ,,Frankrijk is bereid om al zijn
middelen ter beschikking te stellen voor een humanitaire noodoperatie
die wordt gecoouml;rdineerd met Europa en de instellingen van de
Verenigde Naties'', aldus de staatssecretaris. Ten tijde van de genocide
in Rwanda in 1994 voerde het Franse leger onder de naam
'Opeacute;ration Turquoise' een militaire interventie uit in dat land
om de burgerbevolking tegen geweld te beschermen. De Hoge Commissaris
voor de Vluchtelingen van de VN, Sadako Ogata, riep vanochtend opnieuw
op ,,humanitaire corridors'' aan te leggen om de vluchtelingen in het
gebied te beschermen. Als onderdeel van dit plan moeten Rwandese Hutu's
die in 1994 naar Zaiuml;re vluchtten in de gelegenheid worden gesteld
terug te keren naar hun geboorteland.
Morgen heeft in de Keniaanse hoofdstad, Nairobi, overleg plaats over de
situatie in het grensgebied tussen Rwanda en Zaiuml;re. Doel van de top
is, aldus een woordvoerder van de Keniaanse president, Moi, om tot een
staakt-het-vuren tussen Rwanda en Zaiuml;re te komen. Zeker is dat
naast gastheer Daniel arap Moi ook de presidenten van Tanzania,
Ethiopieuml;, Kameroen, Oeganda en Zambia naar Nairobi komen. Ook de
secretaris-generaal van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE),
Salim Ahmed Salim, neemt aan het overleg deel. Dit weekeinde bracht een
aantal diplomaten van de OAE een bezoek aan Kigali en Kinshasa in een
poging de spanning tussen beide landen te verminderen.
Of Kengo wa Dondo, de premier van Zaiuml;re, naar de top komt, is nog
onduidelijk. Volgens de Keniaanse woordvoerder heeft Zaiuml;re deelname
toegezegd. Zaiuml;re heeft echter enkele malen via offici&euml;le
diplomatieke kanalen laten weten dat het niet over een bestand wil
praten zolang er zich buitenlandse militairen op Zaiuml;rees
grondgebied bevinden. Volgens Kinshasa worden de Zaiuml;rese
Tutsi-rebellen gesteund door de strijdmachten van Rwanda en Burundi.
Donderdag heeft in Brussel overleg van de ministers van
Ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie plaats over de crisis in
Oost-Zaiuml;re. Tegelijkertijd zou er dan overleg zijn tussen
functionarissen van de EU en humanitaire organisaties over de praktische
aspecten van de hulpverlening. De ministersvergadering in Brussel was
aanvankelijk voor morgen gepland maar is - tot woede van Frankrijk,
aldus bronnen - uitgesteld tot donderdag. Wie er verantwoordelijk is
voor het uitstel wilden de bronnen niet aangeven.
De Europese Commissaris voor humanitaire noodhulp, Emma Bonino, heeft
gisteren opnieuw een oproep gedaan aan de internationale gemeenschap
noodhulp aan de vluchtelingen in het gebied te verlenen.
,,Achthonderdduizend mensen, van wie meer dan de helft kinderen van
jonger dan vijftien jaar, zitten aan de oevers van het Kivu-meer en in
het vluchtelingenkamp Mugunga zonder voedsel, drinkbaar water, en
medische zorg'', aldus de Europees Commissaris. In een verklaring liet
Ierland, de huidige voorzitter van de Unie, gisteren weten dat er geen
sprake kan zijn van noodhulp zonder staakt-het-vuren.
Belgieuml;, dat ten tijde van het kolonialisme zowel Za&iuml;re als
Rwanda bestuurde, heeft inmiddels een oproep aan de strijdende partijen
gedaan zich terughoudend op te stellen. (AP, AFP, Reuter)  
