Israel en Palestijnen gaan verder praten
Door onze correspondent JUURD EIJSVOOGEL 
WASHINGTON, 3 OKT. Israel en de Palestijnen zullen zondag
nieuwe onderhandelingen beginnen. Hun topontmoeting in Washington is
gisteren zonder overeenstemming afgesloten. Wel is de verhouding tussen
de Palestijnse leider Arafat en de Israelische premier, Netanyahu,
aanmerkelijk verbeterd.
De Palestijnse delegatie toonde zich teleurgesteld over het resultaat
van de topconferentie, die door president Clinton was bijeengeroepen na
het geweld vorige week tussen Palestijnen en Israelische militairen.
Maar Netanyahu zei dat de top tot ,,een belangrijke verbetering van de
situatie'' heeft geleid. Hij sprak van ,,een toename van het wederzijds
vertrouwen'' en ,,
een nieuw begin van het vredesproces''.
De Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook waren vandaag grotendeels
rustig, nadat gisteren bij de stad Hebron onlusten waren uitgebroken.
Vandaag gooiden enkele tientallen Palestijnen stenen naar militairen,
maar de confrontaties waren minder intensief dan in eerdere dagen en
duurden nog geen uur. Het Israelische leger in het gebied is in staat
van paraatheid; in Hebron zelf is al enkele dagen een uitgaansverbod van
kracht. President Clinton ontkende na afloop niet dat er minder vooruitgang was
geboekt dan hij had gehoopt. ,,Voor zover ik weet is de crisis niet
voorbij. Maar ik hoop dat het geweld afneemt.'' Clinton zei dat de drie
voornaamste doelstellingen van het overleg gehaald zijn: de twee leiders
hebben afgesproken hun problemen zonder geweld op te lossen, ze spreken
weer met elkaar en ze zijn overeengekomen het vredesproces weer op te
pakken. De Amerikaanse president deed een klemmend beroep op
Israelieuml;rs en Palestijnen om het resultaat af te wachten van het
vervolgoverleg. ,,Geef ons nog een paar dagen meer om te zien of dit
werkt.'' Zijn minister van Buitenlandse Zaken, Warren Christopher, zei
later dat hij verwacht dat het wel een kwestie van weken zal worden.
Clinton sprak de pers toe in het Witte Huis, terwijl de drie andere
deelnemers aan de top schuin achter hem naast elkaar zaten: koning
Hussein van Jordanieuml;, Netanyahu en Arafat. Als enige voerde Clinton
het woord. De andere drie deden er het zwijgen toe om, aldus Clinton,
het vervolgoverleg niet onnodig te compliceren - al gaf Netanyahu later
wel een persconferentie in een Washingtons hotel.
Bij hun afscheid schudden Arafat en Netanyahu elkaar voor het Witte Huis
en voor het oog van de camera's langdurig de hand, waarna beide leiders
de handdruk nog bekrachtigden door ook hun linkerhanden erop te leggen.
Het vervolgoverleg, dat zondag begint in Erez, aan de 'grens' tussen de
Gazastrook en Israel, zal gaan over de hergroepering van de Israelische
troepen in Hebron en over manieren om uitbarstingen van geweld zoals
zich die de afgelopen week voordeden, in de toekomst te voorkomen. De
besprekingen zullen duren tot er overeenstemming wordt bereikt, aldus
Netanyahu. In beginsel zullen beide leiders er zelf niet aan deelnemen,
tenzij dat toch nodig blijkt om eruit te komen. ,,Dan schuiven wij samen
aan en maken we het af.''
Arafat had in Washington al een toezegging van de Israelische premier
willen hebben over de datum waarop de troepen in Hebron zich
gedeeltelijk zullen terugtrekken, zoals eerder afgesproken tussen beide
partijen. Voor Netanyahu is het van belang dat afspraken worden gemaakt
die voorkomen dat Palestijnse agenten nog eens op Israelische soldaten
zullen schieten. Aan het overleg zal ook de Amerikaanse bemiddelaar
Dennis Ross deelnemen.
Nadat op de eerste dag van de Washingtonse top het ijs tussen Arafat en
Netanyahu was gebroken, lukte het de deelnemers vervolgens niet op basis
van de verbeterde relatie tussen de twee ook enige inhoudelijke
vooruitgang te boeken. Arafat sprak na afloop niet met de pers, maar
leden van de Palestijnse delegatie uitten hun frustratie dat ze nu met
lege handen naar huis moesten terugkeren.
Netanyahu sprak voor de pers herhaaldelijk zijn dankbaarheid uit
tegenover president Clinton. De internationale media kritiseerde hij
fel, voor de volgens hem eenzijdige berichtgeving over de openstelling
van een nieuwe toegang tot een toeristentunnel in Jeruzalem en de
klakkeloze weergave van suggesties dat de tunnel islamitische heilige
plaatsen in gevaar brengt.
Palestijnen hebben Netanyahu de afgelopen maanden verweten Arafat met
minachting te bejegenen. Maar volgens Martin Indyk, de Amerikaanse
ambassadeur in Israel die een groot deel van de besprekingen in
Washington bijwoonde, heeft hij zijn houding op aandringen van Clinton
en koning Hussein aangepast.  ,,Netanyahu maakt eacute;&eacute;n groot
leerproces door sinds zijn eerste dag als premier. Hij en zijn rechtse
achterban hebben Arafat lang als terrorist en moordenaar beschouwd. Het
is belangrijk dat ze nu drie uur lang over van alles hebben gesproken,
ook over hun gezinnen, hun kinderen en hun toekomst''. De twee leiders
zouden ook herinneringen hebben opgehaald uit de tijd, in 1970, dat
Netanyahu in het leger zat en in Jordanieuml; tegen Arafats eenheden
vocht. Volgens Indyk zou ook Arafat ervan doordrongen zijn dat er op de
top in Washington ,,iets bijzonders is gebeurd''.
