Van Thijn dreigt ontslag te nemen als hoofd waarnemers in Bosnieuml;
Door onze redacteur DANIELA HOOGHIEMSTRA 
SARAJEVO, 5 SEPT. Ed van Thijn,
oud-minister en oud-burgemeester van Amsterdam, zal aftreden als hoofd
van de Onafhankelijke Waarnemersmissie van de Europese
Veiligheidsorganisatie OVSE bij de verkiezingen in Bosnieuml; als zijn
bevoegdheden worden gewijzigd.
Dit heeft hij gisteren gezegd tijdens de wekelijkse bijeenkomst van het
OVSE-panel voor democratisering in Sarajevo, zo heeft een woordvoerder
van Van Thijn gisteravond bevestigd. Van Thijn weigerde vanochtend elk
commentaar.
De woordvoerder wilde niet ingaan op de aanleiding voor het dreigement.
Maar volgens functionarissen bij de OVSE heeft Van Thijn het dreigement
geuit omdat de door 'vredescoouml;rdinator' Carl Bildt voorgezeten
stuurgroep voor de uitvoering van het Dayton-akkoord, die vandaag in
Brussel bijeen is, overweegt te tornen aan zijn bevoegdheden.
De stuurgroep zou het comiteacute; van de OVSE dat de regels voor de
verkiezingen opstelt, de PEC, een grotere rol willen laten spelen bij de
rapportage over het verloop van de verkiezingen. De onafhankelijke
rapportage van Van Thijn, die leiding geeft aan een duizendtal
waarnemers, zou daardoor worden ondermijnd.
Overwogen wordt de PEC, die wordt voorgezeten door de chef van de
Bosnieuml;-missie van de OVSE, de Amerikaan Robert Frowick, het recht
te geven als eerste verslag te laten uitbrengen over het verloop van de
verkiezingen. Dit zou het gezag van het rapport van Van Thijn
ondermijnen. Van Thijn is als hoofd van de waarnemersmissie geen
verantwoording schuldig aan de Amerikaan Frowick; hij
is onafhankelijk en rapporteert rechtstreeks aan de voorzitter van de
OVSE, de Zwitser Flavio Cotti. Daardoor is hij in theorie niet vatbaar
voor de druk die de Amerikaanse president Clinton volgens
functionarissen bij de OVSE uitoefent op de Europese
Veiligheidsorganisatie. Clinton wil een positief beeld naar buiten
brengen van de verkiezingen in Bosnieuml;.
Hoewel de voorwaarden voor vrije en democratische verkiezingen niet
bestaan heeft Clinton, zo menen velen, een positief beeld van de
ontwikkelingen in Bosnieuml; nodig voor zijn herverkiezing. De VS
zouden ambassadeur Frowick en de vorige week nieuw aangestelde
OVSE-woordvoerder, Agota Kuperman, instructies hebben gegeven een
positief beeld over de verkiezingen naar buiten te brengen. Kupermans
voorgangster, de Nederlandse Joanna van Vliet, werd ontslagen omdat ze
niet positief genoeg over de verkiezingen zou berichten.
Washington zou Van Thijns onafhankelijke positie steeds meer als een
probleem zien. Eerder al zou zijn voorgesteld de regels zo te wijzigen
dat Van Thijn eerst aan Frowick zou moeten rapporteren. Van Thijn zou
dit niet hebben geaccepteerd.
Vorige week verklaarde hij tegenover deze krant dat hij, ondanks de
,,enorme druk'' die de VS uitoefenen op het verloop van de verkiezingen
in Bosnieuml;, van plan is ,,de waarheid en niets dan de waarheid'' te
rapporteren.
OVSE-voorzitter Cotti verklaarde afgelopen juni openlijk dat de
voorwaarden voor vrije en eerlijke verkiezingen ontbreken. Van Thijn
verklaarde eerder tegenover deze krant dat Cotti hem steunt in zijn
streven om onafhankelijk over de verkiezingen te rapporteren. Vorige
week werd de Nederlandse woordvoerder bij de OVSE, Joanna van Vliet,
ontslagen door ambassadeur Frowick en vervangen door de Amerikaanse
diplomate Kuperman. Volgens bronnen bij de OVSE is dit een teken dat de
VS de informatiestromen van de OVSE willen beheersen. Van Vliet zou te
open zijn geweest over de slechte omstandigheden waaronder de
verkiezingen in Bosnieuml; plaatshebben. Anderzijds is er ook door
journalisten geklaagd over het functioneren van Van Vliet. Zij zou
onvoldoende voorbereid naar persconferenties zijn gekomen.
De non-gouvernementele internationale crisisgroep (ICG), die toeziet op
de uitvoering van het Dayton-akkoord, schreef vorige maand in een
rapport dat in Bosnieuml; niet aan de minimale voorwaarden wordt
voldaan om verkiezingen te houden. Volgens de ICG zullen door het gebrek
aan bewegingsvrijheid in Bosnieuml; - moslims kunnen bijvoorbeeld niet
terug naar hun oude woonplaatsen in de Servische Republiek - de etnische
zuiveringen die tijdens de oorlog plaatshadden door verkiezingsuitslag
worden gelegitimeerd.
