Israel bang voor  nieuwe intifadah
Door onzer correspondent SALOMON BOUMAN 
TEL AVIV, 29 AUG. De oproep van
de Palestijnse leider Yasser Arafat van gisteren aan de Palestijnen
vandaag een algemene staking in acht te nemen en morgen massaal bij de
Al-Aqsa moskee in Jeruzalem te bidden, kan volgens Israelische militaire
kringen tot een nieuwe intifadah leiden.
De stakingsoproep, uit protest tegen hervatting van de Israelische
nederzettingenpolitiek, werd vanochtend op de Westelijke Jordaanoever,
in de Gazastrook en in Oost-Jeruzalem algemeen gevolgd. In sommige
gevallen werd naleving afgedwongen door de Palestijnse politie, die
automobilisten en voetgangers maande naar huis te gaan. De staking
eindigde, zoals afgesproken, na vier uur.
Tegelijk werd bekend dat de regering nieuwe plannen heeft goedgekeurd om
nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Volgens de
Israelische pers gaat het om twee- tot ruim drieduizend woningen. Aan de
andere kant wordt vandaag nog het overleg met de Palestijnen hervat.
Hooggeplaatste militaire en veiligheidskringen in Israel zijn van
oordeel dat de situatie ,,uiterst kritiek'' is. ,,Er is slechts een
vonkje voor nodig om het kruitvat tot ontploffing te brengen'', wordt in
deze kringen gezegd.
Het Israelische leger bereidt zich voor op hervatting van de Palestijnse
volksopstand. Met name de situatie in Jeruzalem en Hebron, waar
Israelieuml;rs en Palestijnen door elkaar wonen, wordt de komende dagen
kritiek geacht.
De Israelische minister van buitenlandse zaken, David Levy, heeft
gisteravond in een lang telefoongesprek met Arafat geprobeerd de
Palestijnse leider te overreden gas terug te nemen en hem spoedige
hervatting van het Israelisch-Palestijns overleg voorgesteld. Volgens de
Israelische pers van vandaag zou een ontmoeting tussen premier Benjamin
Netanyahu en de Palestijnse rais (leider) Yasser Arafat zelfs
binnen enkele dagen kunnen plaatshebben. Tijdens een bijeenkomst
gisteren van het Palestijnse parlement in Ramallah zei Arafat dat Israel
met de hervatting van de nederzettingenpolitiek en de verwoesting deze
week van een Palestijns clubhuis voor invaliden in Oost-Jeruzalem ,,ons
de oorlog heeft verklaard''. Volgens Arafat zijn de ,,
Israelieuml;rs gek dat ze de strijd over Jeruzalem zijn begonnen. De
hervatting van de nederzettingenpolitiek is een misdaad en de situatie
is daardoor kritiek geworden''. Hij riep Palestijnen op vandaag te
staken en morgen in weerwil van de Israelische afgrendeling van
Jeruzalem samen met Israelische Arabieren massaal naar Jeruzalem te
komen om bij de Aqsa-moskee te bidden. Christenen en joden verzocht hij
eveneens zich bij deze vorm van Palestijns protest tegen de Israelische
politiek in Oost-Jeruzalem aan te sluiten. Premier Netanyahu zei
gisteren dat Israel iedere Palestijnse poging tot escalatie of geweld
zeer ernstig opneemt. Refererend aan de uitspraken van Arafat van
gisteren zei hij dat ,,extremistische uitspraken, tegen de achtergrond
van de afspraken om de onderhandelingen voort te zetten, moeten worden
voorkomen''.
Nadat Israelische veiligheidskringen de afgelopen dagen waarschuwden
voor hervatting van Palestijnse aanslagen tegen Israelische doelen is
gisteravond een Israelische bus naar Hebron op de rondweg van Bethlehem
onder vuur genomen. Twee inzittenden van de bus werden licht gewond. Het
Israelische leger grendelde onmiddellijk de stad Betlehem af.
Volgens de krant Ha'arets van vandaag heeft Arafat zijn oproep tot het
tarten van de afgrendeling van Jeruzalem morgen en de algemene staking
vandaag met vier Arabische leiders gecoouml;rdineerd. Voor dit bericht
haalt Ha'arets een hooggeplaatste functionaris uit het leger aan die van
oordeel is dat een botsing tussen Israel en de Palestijnen
onvermijdelijk is.
De opvattingen van deze zegsman vinden hun weerslag in een artikel van
Ze'ev Shiff, de gezaghebbende militaire commentator van Ha'arets.
Volgens Shiff (en de hooggeplaatste militair) heeft Israel in hoge mate
tot de verslechtering van de situatie bijgedragen. Israel heeft volgens
Shiff niet alleen tal van beloften aan Arafat geschonden maar hem
persoonlijk onafgebroken vernederd. Shiff schrijft dat het toppunt van
de vernederingen van Arafat werd bereikt toen het leger diens helikopter
vorige week toestemming gaf naar Ramallah te vliegen en premier
Netanyahu dat verbood toen hij daar lucht van kreeg. Ook Israels
vertragingstactiek betreffende de ontruiming van Hebron,
handelsbeperkingen voor de Palestijnen, oplopende werkloosheid en hier
en daar het begin van Palestijnse honger, ook volgens Peres, zijn enkele
van de elementen die Arafat in het nauw hebben gedrongen. Israelische
commentatoren zijn van oordeel dat Arafat gisteren een vuist naar Israel
heeft gemaakt om zijn zwaar ondermijnd leiderschap van het Palestijnse
volk te stutten. In een hoofdartikel doet de Jerusalem Post vandaag een
beroep op premier Netanyahu om tot serieuze onderhandelingen met Arafat
over te gaan om te voorkomen dat Israel en ook Likud als verliezers uit
de huidige situatie te voorschijn komen. ,,Drie maanden na Benjamin
Netanyahu's verkiezingszege moet wegens het ontbreken van een coherent,
gedetailleerd, lange-termijnplan op politiek, economisch en diplomatiek
niveau een voortdurend stijgende prijs worden betaald'', aldus de
Jerusalem Post. Deze krant, die doorgaans vierkant achter de
Likud-regering staat, waarschuwt dat het afhouden van betrekkingen met
de Palestijnen tot regionale spanningen leidt.
