EU blijft praten over crisis Mostar
MOSTAR, 5 AUG. De Europese Unie blijft ook twee dagen na het verstrijken
van haar ultimatum tegen de Bosnische Kroaten proberen de crisis rond
Mostar door overleg op te lossen. Het ultimatum aan het adres van de
Bosnische Kroaten is opgeschort tot zeven uur vanavond.
Het conflict tussen de Bosnische Kroaten en de moslims in Mostar is een
acute bedreiging van het vredesproces. De EU heeft gedreigd het bestuur
over Mostar op te geven als de Bosnische Kroaten hun boycot van de
pasgekozen gemeenteraad van Mostar handhaven; als de EU Mostar verlaat,
wordt de verdeling van de stad bestendigd en een nieuwe hindernis
opgeworpen voor de Bosnische verkiezingen van 14 september.
Vannacht liep overleg over de eis van de EU opnieuw vast. Vervolgens
werd bekendgemaakt dat de EU uur vanochtend zou beslissen over haar
dreigement uit Mostar te vertrekken. Maar later vanochtend kwam in
Mostar toch weer intensief overleg op gang. Volgens bronnen in Brussel
wil de EU hoe dan ook voacute;&oacute;r zeven uur vanavond een akkoord;
als dat er niet komt, wil ze haar dreigement waarmaken en het bestuur
over Mostar opgeven.
Vanmiddag werd vanuit Mostar door de Kroaten gemeld dat er een akkoord
op tafel lag, dat alleen nog maar moest worden getekend. Volgens een
Kroatische woordvoerder was zijn partij bereid het laatste voorstel van
de EU, waarover gisteren was overlegd, alsnog te ondertekenen. Maar even
later kwam de melding dat het overleg toch weer was vastgelopen.
De HDZ, de partij van de Bosnische Kroaten, boycot de gemeenteraad uit
protest tegen vermeende onregelmatigheden tijdens de
gemeenteraadsverkiezingen van 30 juni. De EU heeft die klacht afgewezen.
Bij de verkiezingen kreeg de HDZ alle zestien zetels in de raad die
waren gereserveerd voor de Kroaten. De belangrijkste moslim-partij, de
Partij van Democratische Actie, won de zestien moslim-zetels egrave;n
de vijf zetels die in de raad van Mostar voor de Servieuml;rs waren
gereserveerd.
Het hele weekeinde is overlegd over het probleem van de Kroatische
boycot en het ultimatum van de EU. Vrijdag zette president Clinton in
Washington de Kroatische president Franjo Tudjman onder zware druk. Na
dat gesprek stuurde Tudjman zijn ministers van Buitenlandse Zaken en
Defensie, Mate Granic en Gojko Susak, naar Split, waar ze langdurig
spraken met de leiders van de Bosnische Kroaten.
Dat overleg resulteerde zaterdag in de indiening, door de Bosnische
Kroaten, van een compromis-voorstel dat Sir Martin Garrod, de
EU-bestuurder van Mostar, werd overhandigd. Dit voorstel werd echter
verworpen en zaterdag om middernacht verstreek het ultimatum van de EU
zonder dat de Kroaten hun boycot van de gemeenteraad hadden opgeheven.
Maar ook gisteren en vannacht werd nog lang overlegd tussen Garrod, de
Bosnische Kroaten en de leiders van de moslims van Mostar. Gisteravond
overhandigden de Kroaten Garrod een tweede compromis-voorstel. Volgens
de Kroatische minister van Buitenlandse Zaken Granic beloofden de
Bosnische Kroaten hun boycot van de gemeenteraad op te schorten totdat
het Bosnische Constitutionele Hof uitspraak doet over hun klacht over
verkiezingsfraude bij de gemeenteraadsverkiezingen van 30 juni. Volgens
minister Granic was het voorstel het resultaat van telefonisch overleg
met de Kroatische leiders in Zagreb, de Amerikaanse gezant Kornblum en
de Duitse minister Kinkel. Het radiostation van de Bosnische Kroaten
meldde dat de Kroaten in hun compromisvoorstel wel de voorwaarde stelden
dat de gemeenteraad niet bijeenkomt tussen 8 augustus, als een nieuwe
burgemeester van Mostar wordt gekozen, en de uitspraak van het
Constitutionele Hof over hun klacht over verkiezingsfraude. De moslims
lieten weten dat zij dit plan alleen zouden kunnen accepteren als er een
tijdslimiet wordt verbonden aan de uitspraak van het Constitutionele
Hof. Op die eis wilden de Kroaten niet ingaan. Vanochtend in alle
vroegte mislukte aldus het overleg. ,,We hebben geen akkoord en geen
verzoening'', aldus Garrod. Gisteren, voordat het tweede
compromisvoorstel was ingediend, maakte Garrod duidelijk dat de EU niet
van plan was haar ultimatum in te slikken of af te zwakken. Hij zei
,,diep teleurgesteld'' te zijn over de houding van de Bosnische Kroaten.
Het vertrek van de EU uit Mostar, aldus Garrod, heeft ,,zeer ernstige
consequenties''. ,,Ik ben zeer bezorgd dat de stad weer geheel verdeeld raakt, d
at de politiemacht weer uiteenvalt, dat de
bewegingsvrijheid wordt beperkt. Er zijn verder implicaties voor de
[moslim-Kroatische] federatie in Bosnieuml;, en extreem serieuze
implicaties voor de verkiezingen in september, voor het vredesakkoord
van Dayton en voor het vredesproces in Bosnieuml;.'' De
'vredescoouml;rdinator' in Bosni&euml;, Carl Bildt, dreigde gisteren
Kroatieuml; met gevolgen voor ,,de algehele relatie tussen Kroati&euml;
en de buitenwereld'' als de Bosnische Kroaten niet alsnog zouden
inbinden.
De bezwaren van de Bosnische Kroaten zijn volgens hun critici vooral
ingegeven door hun woede over het feit dat de moslim-partij van de
Bosnische president Izetbegovic de vijf voor de Servieuml;rs
gereserveerde gemeenteraadszetels in de wacht heeft gesleept. Daardoor
hebben de moslims 21 zetels in de raad en de Kroaten maar zestien. De
Kroaten zelf zeggen dat er verkiezingsfraude is gepleegd. Zo zouden door
inwoners van Mostar die hun stem in Bonn hebben uitgebracht 26
stembiljetten meacute;&eacute;r zijn ingeleverd dan er kiezers
ingeschreven stonden. Ook beweren de Kroaten dat in Bern achtduizend
stembiljetten spoorloos zijn verdwenen. De EU heeft de klachten
afgewezen. (Reuter, AP, AFP)
