

'NAVO nodigt drie nieuwe leden uit': Polen, Hongarije en Tsjechieuml;






Door een onzer redacteuren


MADRID, 8 JULI. De NAVO is het vanochtend volgens Nederlandse
regeringsfunctionarissen eens geworden over de uitbreiding van de
alliantie met drie landen: Polen, Tsjechieuml; en Hongarije. Dit is
volgens Nederlandse diplomatieke bronnen de uitkomst van beraad tussen
de zestien staatshoofden en regeringsleiders van de NAVO in Madrid.


Rond het middaguur ontbrak nog een formeel besluit. Ook de Spaanse
minister van Buitenlandse Zaken, Abel Matutes, verklaarde aan het begin
van de middag dat er zich consensus aftekent over een eerste uitbreiding
met slechts drie leden.

Over de exacte formulering van de toezeggingen aan de 'afvallers' waren
de leiders van de NAVO het rond de middag nog niet eens. De ministers
van Buitenlandse Zaken kwamen toen volgens Nederlandse
regeringsfunctionarissen bijeen om zich te buigen over een tekst waarin
de NAVO verklaart de deur open te houden voor nieuwe leden. Nog niet
bekend was rond het middaguur of hierin ook data en landen concreet
worden genoemd. De Verenigde Staten en Groot-Brittannieuml; verzetten
zich daar tegen.

De tekst van de ministers moest na afloop ter goedkeuring worden
voorgelegd aan de staatshoofden en regeringsleiders. Op dat moment zou
pas een definitief besluit over het aantal nieuwe leden kunnen vallen.

Meningsverschillen tussen vooral Frankrijk en de Verenigde Staten over
het aantal uit te nodigen landen, hebben geleid tot transatlantische
spanningen, die tot vanochtend niet waren opgelost. Diplomaten van de
lidstaten hebben tot diep in de nacht onderhandeld over een compromis.

De vergadering begon vanmorgen met een plenaire zitting en werd daarna
in beperkt gezelschap voortgezet. Inzet van de discussie is de eis van
Frankrijk en Italieuml; dat ook Roemeni&euml; en Sloveni&euml; in de
eerste uitbreidingsronde van de NAVO in 1999 moeten toetreden. De
Verenigde Staten willen niet verder gaan dan uitbreiding met drie leden.

Ook Groot-Brittannieuml; wil de eerste ronde beperken tot drie nieuwe
leden. De Britse premier Blair stelde vanmorgen tijdens de vergadering
dat het fout zou zijn meer dan drie uit te nodigen en dat de NAVO een
militaire alliantie is, geen politieke club.

,,De bijeenkomst vandaag is een beslissend moment voor NAVO'', zei
vanmorgen NAVO-secretaris-generaal Solana in zijn openingstoespraak.
,,We zullen de deur van de alliantie openen voor de eerste nieuwe leden
uit Midden- en Oost-Europa. ,,Onze alliantie zal sterk uit Madrid te voorschijn 
komen en klaar zijn
om alle nieuwe taken aan te pakken die we onszelf hebben opgelegd'',
aldus Solana.

Diplomaten uit de lidstaten hebben tot vannacht half drie onderhandeld
over de bewoording van het slotcommuniqueacute; over de uitbreiding. De
definitieve tekst over dit belangrijkste onderwerp van de top werd
overgelaten aan de staatshoofden en regeringsleiders, wat zeldzaam is op
de doorgaans nauw georkestreerde NAVO-toppen. De discussie spitste zich
toe op de toezegging aan 'afvallers' van nu voor toetreding later.
Vooral de vraag of namen van landen en data voor een volgende toetreding
genoemd moesten worden, was volgens NAVO-diplomaten inzet van het
beraad.

Na weken van transatlantische irritaties over het aantal leden, zeiden
NAVO-diplomaten vanmorgen dat er vandaag een beslissing valt. Maar een
hoge Amerikaanse functionaris hield er nog rekening mee dat het besluit
ook naar morgen, de slotdag van de top, kon worden doorgeschoven. Met
name Frankrijk en Italieuml;, die gepleit hebben voor toetreding van
Roemenieuml; en Sloveni&euml; naast Polen, Tsjechi&euml; en Hongarije,
wilden een sterke verklaring voor 'hun' kandidaten. De Amerikaanse
president Clinton wilde de 'afvallers' geen specifieke toezeggingen
doen. ,,We vinden dat de deur van de NAVO open moet blijven'', zei hij
gisteravond.

Clinton had gisteravond in Madrid een ontmoeting met een delegatie van
Republikeinse en Democratische Congresleden. Na afloop zei hij dat hij
in eigen land voor de lastige taak staat steun te winnen voor de
uitbreiding. ,,We moeten nog een hele weg afleggen om het Amerikaanse
volk te overtuigen van het monumentale belang van de beslissingen die we
hier nemen en de noodzaak voor hen die te steunen.'' De Senaat moet
uitbreiding van de NAVO goedkeuren met een tweederde meerderheid.

De VS willen de uitbreiding tot Polen, Tsjechieuml; en Hongarije
beperken wegens hun militaire en politieke vorderingen. Beheersing van
de kosten is een belangrijk argument om nu niet meer leden toe te laten.
Maar gisteravond zei Clinton ook ,,zeer enthousiast te zijn over de
ontwikkelingen'' in Slovenieuml; en Roemeni&euml;.

De leiders van de NAVO zullen volgens diplomaten vandaag niet, zoals
aanvankelijk de bedoeling was, de interne herstructurering van de
alliantie afronden. Een Frans-Amerikaans conflict over het bevel over
het zuidelijk NAVO-commando in Napels heeft er toe geleid dat Frankrijk
nu niet terugkeert in de militaire structuur. Eind 1995 had Parijs
aangekondigd voor het eerst sinds 1966 weer deel te willen uitmaken van
de militaire NAVO-structuur.

Later verbond de Franse regering hieraan de voorwaarde dat de VS het
bevel over het zuidelijk commando, AFSOUTH, moesten overdragen aan een
Europeaan. Maar Washington wil AFSOUTH niet afstaan omdat de Amerikaanse
zesde vloot, uitgerust met strategische kernwapens, in de Middellandse
Zee onder dat commando valt. Clinton zei gisteravond: ,,Ik hoop dat de
NAVO, zodra de top voorbij is, de onderhandelingen met de Fransen kan
hervatten en dat tegen het eind van het jaar zowel Spanje als Frankrijk
in de geiuml;ntegreerde commandostructuur zullen zitten.''

De nieuwe Franse regering, onder leiding van de socialistische premier
Jospin, liet onlangs weten dat niet aan de vereiste voorwaarden is
voldaan voor terugkeer in de militaire NAVO-structuur. President Chirac
sloot zich vorige week hierbij aan. Het geschil over AFSOUTH houdt de
herstructurering van de NAVO grotendeels in gijzeling, omdat de
reorganisatie van de NAVO als eacute;&eacute;n pakket wordt beschouwd.
De NAVO had deze hervorming, die de alliantie flexibeler moet maken, in
Madrid willen regelen.

Ook de volledige opname van Spanje in de militaire structuur, die rond
had moeten zijn, laat op zich wachten. Madrid wil een eigen
hoofdkwartier en dat leidt tot onenigheid met vooral Portugal. De
Spaanse premier Aznar herhaalde vanmorgen de Spaanse wens om toe te
treden. Hij noemde geen concrete datum.

De Oost-Europese leiders dineren vanavond met hun Westerse collega's.
Rusland - tegen de NAVO-expansie - is vertegenwoordigd op het
veelbetekenend lage niveau van een vice-premier.










