Jeltsin leidt nipt in nek-aan-nekrace
Door onzer correspondent HANS NIJENHUIS
MOSKOU, 17 JUNI. Boris Jeltsin
heeft gisteren bij de presidentsverkiezingen in Rusland iets meer
stemmen gehaald dan de communist Gennadi Zjoeganov, maar de beslissing
zal pas vallen in een tweede ronde, volgende maand.
Voorafgaand aan die beslissende ronde tussen Jeltsin en Zjoeganov,
waarvoor de datum nog moet worden vastgesteld, wordt een belangrijke rol
toegedacht aan Aleksandr Lebed, de nationalistische generaal die
gisteren verrassend derde werd.
Volgens voorlopige uitslagen, gebaseerd op ruim negentig procent van de
stemmen, heeft Jeltsin 34,80 procent van de stemmen gehaald. Zjoeganov
staat op 32,31 procent, Lebed op 14,38, een verrassend hoge score. De
liberale econoom Grigori Javlinski, de kampioen van de
vrije-markthervormingen, heeft vooralsnog 7,42 procent van de stemmen en
de populist Vladimir Zjirinovski 5,
97 procent. Geen van de andere vijf kandidaten heeft meer dan
eacute;&eacute;n procent gehaald; oud-Sovjet-president Michail
Gorbatsjov kreeg 0,51 procent. De zakenman Vladimir Bryntsalov eindigt
met 0,16 procent op de laatste plaats van de tien kandidaten.
De verkiezingen zijn volgens president Jeltsin ,,vrij en eerlijk''
verlopen. Waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa (OVSE) noemden de verkiezingen ,,in het algemeen vrij en
eerlijk''. Niemand heeft vanmorgen het tegendeel geclaimd. Alle partijen
hadden grote aantallen waarnemers naar de stembureaus gestuurd om fraude
door de tegenstander te voorkomen.
De opkomst was volgens de voorlopige cijfers iets minder dan 70 procent,
lager dan verwacht. Dat bleek gisteren vooral voor het kamp rondom
president Jeltsin een bron van zorg. Premier Tsjernomyrdin deed
gistermiddag laat een extra oproep te gaan stemmen, ,,opdat u niet uw
toekomst verliest in ruil voor een extra uurtje voor de televisie of op
uw datsja in uw groentetuintje''. Een lage opkomst werkt volgens
deskundigen in het voordeel van Zjoeganov, wegens de grote discipline in
het kamp van de communisten.
Jeltsin zei vanmorgen in een televisietoespraak: ,,Nu, na de eerste
ronde, is de keuze kristalhelder: oacute;f terug naar revoluties en
schokken, oacute;f vooruit naar stabiliteit en welvaart.'' Met het
eerste duidde de president op het programma van de communisten, met het
tweede op zijn eigen programma.
Zjoeganov zei vanmorgen in zijn reactie op de uitslag dat hij ,,de
beste'' kansen had om in de tweede ronde te winnen. ,,Onze coalitie zal
worden versterkt en uitgebreid'', voorspelde hij. Zijn partijgenoot
Viktor Iljoechin, voorzitter van de parlementscommissie voor
veiligheidszaken, vond gisteren al dat Jeltsin een ,,verpletterende
nederlaag had geleden omdat zijn beloften om in de eerste ronde te
winnen als zeepbellen uiteen zijn gespat''.
Aleksandr Lebed, een barse generaal buiten dienst die vooral voor 'recht
en orde' pleit, heeft nog niet aangegeven welke kandidaat hij in de
tweede ronde zal steunen. Hij zei alleen dat zijn belangrijkste doel was
te voorkomen dat Jeltsin en Zjoeganov ,,het land in een afgrond van
bloedige chaos storten door mensen weer te verdelen in rood en wit''.
Tot nu toe heeft Lebed samenwerking met de communisten steeds
uitgesloten; hij wil ,,niet terug naar het verleden''.
Bij parallele verkiezingen voor het burgemeesterschap van de hoofdstad
Moskou heeft de zittende burgemeester, Joeri Loezjkov, gisteren meer dan
89 procent van de stemmen gehaald. Een communistische kandidate oogstte
vijf procent. De burgemeester wordt in de hoofdstad gewaardeerd omdat
hij de stad zichtbaar heeft opgeknapt.
