Pol Pot, ex-leider Rode Khmer, dood
Door onze redacteur LOLKE VAN DER HEIDE
ROTTERDAM, 6 JUNI. 
Pol Pot, de vroegere leider van de Cambodjaanse Rode  Khmer, onder wiens bewind 
tussen 1975 en 1979 meer dan een miljoen Cambodjanen  (eenzesde deel van de bevo
lking) om het leven kwam, is deze week gestorven.  Hij leed aan malaria. 
Dat heeft een hoge functionaris van de Rode-Khmerbeweging vandaag tegenover  het
 persbureau AFP bevestigd. 
 
De Rode Khmer riep op 17 april 1975 het jaar nul uit. De inwoners van de  Cambod
jaanse steden werden met de loop van het geweer in de rug het platteland  opgeja
agd. De deur naar het buitenland ging dicht _ behalve naar China. Pol  Pot en de
 zijnen wilden 
niet worden gestoord bij de vorming van hun "nieuwe  maatschappij' waarin "nieuw
e mensen' zouden wonen. 
 
Pol Pot (68) vervulde de afgelopen jaren officieel geen enkel ambt meer. Hij  wo
onde in de westelijke jungle van Cambodja, nabij de grens met Thailand, waar  de
 Rode Khmer over enkele van zijn laatste bolwerken beschikt. Algemeen werd  aang
enomen dat "Bro
eder Nummer Een' achter de schermen nog steeds aan de  touwtjes van de maoiuml;s
tische beweging trok. 
 
Koning Norodom Sihanouk van Cambodja kende Pol Pot beter dan hem lief was.  Twee
maal sloot Sihanouk in het verleden een monsterverbond met de  Rode-Khmerleider 
tegen gezamenlijke vijanden. 
 
De Cambodjaanse koning verloor verscheidene familieleden tijden het  Rode-Khmerb
ewind en velde pas onlangs zijn oordeel over Pol Pot. ,,Hij is een  onverbeterli
jke misdadiger, die zijn ideeeuml;n nooit heeft laten varen. Wie geen  Rode Khme
r of "Pol Pott
ist' is moet wat hem betreft geliquideerd worden'', zei  Norodom Sihanouk in apr
il van dit jaar. ,,Hij verdient het spoedig te  sterven.'' 
 
In januari 1976, driekwart jaar nadat de maoiuml;stische Rode Khmer de macht had
  gegrepen in Cambodja, maakte radio Phnom Penh bekend dat een  ,,vertegenwoordi
ger van de rubberarbeiders'' genaamd Pol Pot tot premier was  benoemd van het ni
euwe Democrati
sch Kampuchea. Pol Pot? Niemand in binnen- en  buitenland had ooit van die naam 
gehoord.  
 
Pas nadat Vietnamese troepen het Rode-Khmerbewind in januari 1979 hadden  verdre
ven, werd duidelijk dat Pol Pot een pseudoniem was voor Saloth Sar, een  boerenz
oon van het Cambodjaanse platteland, die in zijn jeugd door het leven  ging als 
een vriendelijk
e jongeling. Velen die hem van vroeger kenden konden  niet geloven dat achter de
 glimlach van Saloth Sar het brein van de  massamoordenaar Pol Pot schuilging. 
 
Maar Pol Pot zelf vond dit geen discrepantie. Hij zag zich als de "ideale  commu
nist', voor wie alle middelen waren geoorloofd, als het doel maar werd  bereikt.
 
 
Saloth Sar alias Pol Pot werd geboren in 1928 uit een welgestelde  boerenfamilie
 in de centraal gelegen provincie Kompong Thom. Hij had een  zorgeloze jeugd, di
e hij ten dele doorbracht aan het koninklijk hof in Phnom  Penh. Saloth Sar kon 
hierdoor de bes
te Cambodjaanse scholen bezoeken. Tussen  1949 en 1952 had hij het voorrecht in 
Parijs radio-electronica te studeren. 
 
In het roerige Frankrijk van de jaren vijftig, met zijn sterke communistische  b
ewegingen, rijpten de gedachten van Saloth Sar. Franse studiegenoten  verklaarde
n naderhand dat de jonge Cambodjaan De Geschiedenis van de  Communistische Parti
j van de Sov
jet-Unie van Jozef Stalin verslond en droomde  over een eigen communistische par
tij in zijn vaderland.  
 
Na terugkeer in Cambodja, in 1953, sloot hij zich aan bij de door Vietnamese  co
mmunisten geleide Indochina Communistische Partij (ICP). Saloth Sar  ontwikkelde
 zich tot een sluwe strateeg, die zijn afkeer voor de Vietnamezen  wist te verhu
llen, om de mat
erieuml;le steun uit Hanoi voor de  "anti-imperialistische strijd' in Cambodja n
iet in gevaar te brengen. Eind  jaren vijftig, begin jaren zestig ontstond, tijd
ens de eerste regeerperiode  van Sihanouk (die toen nog als prins door het leven
 ging) de Camb
odjaanse  communistische partij. Sihanouk verbood de partij, waarna Pol Pot c.s.
  ondergronds verzet organiseerden. "Rode Khmers' (Rode Cambodjanen) noemde  Sih
anouk Pol Pot en zijn manschappen spottend, een benaming die later als  geuzenna
am zou worden g
eadopteerd. 
 
Met Stalin en later Mao Zedong als zijn grote voorbeelden bracht Pol Pot aan  he
t begin van de Chinese Culturele Revolutie, eind jaren zestig, geruime tijd  in 
China door, waar hij de terreur tegen de "klassenvijanden' van nabij  meemaakte.
 Een "permanent
e revolutie', geeuml;nt op het Chinese model, stond Pol  Pot ook in eigen land v
oor ogen. De politiek in Democratisch Kampuchea, tussen  1975 en 1979, was er de
 extreme uitvoering van. De geslaagde greep naar de  macht van de Rode Khmer, in
 april 1975, w
as uiteindelijk volledig te danken  aan de Vietnamezen. Door de zege van Noord-V
ietnam op de Amerikanen, waren ook  de buurlanden waar het communistisch verzet 
actief was (Cambodja en Laos) in  staat de overwinning te behalen. 
 
De terreur die Pol Pot ontketende was enorm. Het hele land werd veranderd in  ee
n slavenmaatschappij. Met name de "verderfelijke' stedelingen moesten het  ontge
lden, alleen boeren hadden aanzien. Ten minste een miljoen Cambodjanen  kwamen u
iteindelijk om 
het leven, de meesten door ontberingen. Amerikaanse  wetenschappers kwamen eerde
r dit jaar na onderzoek tot de conclusie dat het  aantal slachtoffers van Pol Po
t mogelijk nog veel groter is geweest. Er wordt  nu rekening meegehouden dat des
tijds meer dan 
drie miljoen mensen het leven  verloren. 
 
Pol Pot gaf na zijn val in 1979 toe dat er ,,enige fouten waren gemaakt bij  het
 toepassen van de politiek van het verschaffen van een weldadig leven aan  het v
olk'', maar hij meende dat het "schoonheidsfouten' waren. Het ideaal van  een eg
alitiare boeren
samenleving bleef wat Pol Pot fier overeind staan.  
 
De laatste jaren liet hij de dagelijkse leiding van de Rode Khmer over aan  zijn
 strijdmakker Khieu Samphan, maar Pol Pot bleef vanuit de westelijke  jungle van
 Cambodja de guerrilla tegen het nieuwe bewind leiden.  
 
Op zijn onderduikadres was Pol Pot aan het eind van zijn leven weer Saloth  Sar.
 Cambodjanen die hem meemaakten _ nooit liet hij zich, ook niet voor de  miljoen
en die Amerikaanse televisiestations hem boden, verleiden journalisten  te woord
 te staan _ spr
aken weer van een vriendelijke man, die zo ,,lief'' met  zijn dochtertje speelde
.
