Clinton en Kok: meer hulp voor Oost-Europa
Door een onzer redacteuren
DEN HAAG, 28 MEI. De Amerikaanse president Clinton en premier Kok, als
voorzitter van de Europese Unie, hebben vanmiddag in Den Haag gepleit
voor meer financieuml;le steun aan Oost-Europa. Zij deden dat na afloop
van de transatlantische top van de VS en de EU. Beiden hielden hiervoor
ook later vanmiddag een pleidooi in hun toespraak ter gelegenheid van de
herdenking van de Marshall-hulp, die vijftig jaar geleden op gang kwam.
Volgens Clinton moet ,,het tempo van particuliere investeringen worden
opgevoerd''. Hij zei dat de situatie hiervoor per land verschilt,
bijvoorbeeld tussen die van Polen en van Rusland. ,,We moeten meer doen.
Ik ben bereid dat te steunen. Laten wij per land kijken wat we moeten
doen'', zei Clinton tijdens een korte persconferentie. ,,We moeten
samenwerken met elk land en kijken wat er de wetten zijn en of de wetten
zijn gewijzigd, zodat we priveacute;-kapitaal kunnen aanwenden.'' De
Amerikaanse president wees erop dat de internationaal-financieuml;le
instituties de afgelopen jaren vijftig milard dollar in Oost-Europa
hebben gepompt, en de priveacute;-sector 45 miljard dollar. Volgens
Clinton ,,moeten we hiermee doorgaan''. ,,We kunnen niet weglopen van
deze landen en maar aannemen dat alles goed gaat.'', zei Clinton. Ook
volgens Kok zijn ,,er nieuwe initiatieven nodig''.
De EU en de VS moeten de handen ineenslaan voor een nieuw Marshall-plan
voor de economische opbouw van Oost-Europa, zei premier Kok later in de
middag in de Ridderzaal. Nederland is bereid in de tweede helft van dit
jaar gastheer te zijn voor een Euro-Atlantische conferentie die daarover
,,in concrete termen'' moet gaan overleggen. In de Ridderzaal werd
vanmiddag de vijftigste verjaardag van de lancering van het
Marshall-plan plechtig herdacht in aanwezigheid van koningin Beatrix,
president Clinton, en 48 vertegenwoordigers van de meer dan vijftig
landen van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa
(OVSE), uiteenlopend van staatshoofden en premiers tot ambassadeurs. De
Franse en de Russische presidenten, Chirac en Jeltsin, en de Britse
premier, Blair, ontbraken bijvoorbeeld.
Volgens Kok, die over zijn rede vooraf contact met de Amerikaanse
regering had gehad, moet het accent van zo'n nieuw Marshall-plan liggen
op versterking van de infrastructuur in de landen van Centraal- en
Midden-Europa. Schattingen van de benodigde kosten gaan tot omstreeks
100 miljard dollar, zei hij. Ook wegens de ,,enorme omvang'' van de
behoeften in landen van het vroegere Sovjet-blok zou het grootste deel
van zo'n bedrag moeten komen uit particuliere investeringen, die meer
gericht zouden zijn op het bieden van know how op het gebied van
technologie en management. De premier denkt daarbij aan een
publiek-private structuur voor de opzet van de hulp en liet
doorschemeren dat hij daarbij een rol ziet voor de Europese Unie en
andere internationale organisaties.
,,Het is mijn vaste overtuiging dat we moeten uitzien naar wegen om de
toevloed van particulier kapitaal te vergemakkelijken. Co-financiering
en het bieden van investeringsgaranties zijn de juiste wegen die verkend
moeten worden. Het verschuiven van beschikbare publieke en
supranationale fondsen in deze richting kan de effectiviteit ervan in
grote mate verhogen'', zei hij.
Van het visioen dat de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse
Zaken Marshall en de grote Franse Europeaan Monnet een halve eeuw
geleden hadden, namelijk een democratisch, welvarend en in vrede levend
Europa, mag ,,deze keer niemand buitengesloten blijven'', waarschuwde
Kok, die oud-minister Van der Stoel prees voor de ,,stille diplomatie''
waarmee hij als OVSE-Commissaris voor Minderheden heeft gewerkt aan
voorkoming van conflicten in Oost-Europa. Sinds het einde van de Koude
Oorlog zijn de democratische revoluties in de landen van Centraal- en
Oost-Europa ,,voor het grootste deel geconsolideerd'' en is er
,,duidelijk sprake van economische groei''. Maar zij hebben op grote
schaal hulp nodig. ,,Indien wij bereid zijn daarvoor
verantwoordelijkheid op ons te nemen, zullen wij allen de voordelen
daarvan oogsten, zoals dat het geval was in de tijd van het
Marshall-plan'', aldus Kok.
Koningin Beatrix bedankte vanmiddag aan een lunch die zij president
Clinton aanbood het Amerikaanse volk voor het hulpprogramma van vijftig
jaar geleden. De koningin: ,,De organisaties waarin wij vandaag
samenwerken om de vrede te bewaken en onze welvaart te verzekeren, zijn
vrijwel alle voortgekomen uit de gedachte die ook aan het
Marshall-initiatief ten grondslag lag. Met de uitvoering van het plan
hebben de VS niet alleen het herstel van Europa mogelijk gemaakt, maar
ook de inspiratie gegeven voor de Europese integratie en de samenwerking
die wij nu hebben op het terrein van vrede en veiligheid.'' ,,Maar'',
vervolgde zij, ,,door de loop van de geschiedenis heeft een aantal
landen in Europa de aangeboden hulp niet kunnen aanvaarden.''
