Chaos heerst in het zuiden van Albanieuml;
TIRANA, 3 MAART. Het zuiden van Albanieuml; is in de greep van chaos en
anarchie na de gewelddadige gebeurtenissen van vrijdag in de stad
Vloreuml;, waarbij negen doden vielen. President Sali Berisha werd
vanmorgen door het parlement voor vijf jaar herkozen.
Zaterdag trad de regering af en gisteren werd de noodtoestand
uitgeroepen en een nachtelijk uitgaansverbod afgekondigd. Het bewind
lijkt de controle over de zuidelijke helft van het land te zijn
kwijtgeraakt.
President Berisha zei gisteren dat ,,gewapende communistische rebellen,
geholpen en gefinancierd door buitenlandse spionagediensten, militaire
acties hebben ondernomen om de regering met geweld omver te werpen''.
,,Zij zullen spoedig de ijzeren hand van de wetten van dit land zien en
volledig worden bestraft'', aldus de president. Hij bestempelde de
opstandelingen in het zuiden als ,,rode terroristen''. Het parlement
riep daarop unaniem de noodtoestand uit. Het leger is nu gemachtigd
zonder waarschuwing te schieten op iedereen die een wapen draagt. Alle
openbare bijeenkomsten en samenscholingen zijn verboden en tussen acht
uur 's avonds en zeven uur 's ochtends geldt een uitgaansverbod. Berisha
gaf de ,,gewapende rebellen'' tot vanmiddag twee uur de tijd om hun
wapens in te leveren. Alle buitenlanders in Albanieuml; is geadviseerd
het land te verlaten. Gisteren nam het parlement ook een voorstel aan om
de persvrijheid aan banden te leggen door de instelling van censuur. De
taak, de orde te herstelen, werd door het parlement toegewezen aan de
chef van de geheime politie, de ShIK. Maar in de zuidelijke steden
Vloreuml;, Gjirokast&euml;r, Sarand&euml; en Himar&euml; hebben die
maatregelen en waarschuwingen nog geen effect gesorteerd. Daar zijn dit
weekeinde de politiebureaus, politieauto's en banken in brand gestoken,
winkels geplunderd en talrijke wapens van de politie gestolen. In deze
steden rijden bewapende burgers door de stad die met hun kalasjnikovs in
de lucht schieten. In Vloreuml; kwamen gisteren twee mensen om het
leven - onder wie een kind van acht - toen ze door verdwaalde kogels
werden getroffen. In Gjirokasteuml;r en in Fier vielen op dezelfde
manier twee doden. In de grote steden van het zuiden is de politie op de
vlucht geslagen. De protesterende burgers van Vloreuml; stelden het
bewind gisteren een ultimatum: ze eisen dat Berisha zijn kandidatuur
voor een tweede ambtstermijn intrekt, dat het parlement wordt ontbonden
en dat er een regering van technocraten wordt gevormd die de steun moet
genieten van alle politieke partijen. Gebeurt dat niet, dan zullen ze
opmarcheren naar Tirana.
De vlam sloeg vrijdagavond in Vloreuml; in de pan als gevolg van geruchten als z
ou de geheime politie,
de ShIK (Albanese Informatiedienst), aanstalten maken met geweld een
eind te maken aan een hongerstaking van 42 studenten. Die protesteren
sinds 20 februari met hun hongerstaking tegen het schandaal van de
piramidefondsen, dat een groot deel van de bevolking zijn spaargeld
heeft gekost. Woedende burgers trokken vrijdagavond naar het hoofdkwartier van d
e ShIK. Ze omsingelden het, waarna
een twee uur durende belegering volgde. Na een langdurig vuurgevecht,
waarbij drie ShIK-agenten en drie burgers werden gedood, werd het gebouw
met handgranaten in brand gestoken. Nog eens drie drie ShIK-agenten
kwamen in de vlammen om. Bij de rellen vielen dertig gewonden.
Gisteren plunderden burgers in Vloreuml; een villa van president Beri
sha. Ze hebben de stad volledig in handen: de politie heeft de stad al
twee weken geleden verlaten. Op straat rijden of lopen mensen die zich
met kalasjnikovs hebben bewapend en in de lucht schieten. Zaterdag, na
de nachtelijke gebeurtenissen in Vloreuml;, kondigde Berisha het
aftreden van de regering van premier Aleksander Meksi aan. Hij zei dat over de v
orming van een nieuwe regering met de
oppositie zal worden gesproken. Het aftreden van Meksi - dat al
wekenlang wordt geeuml;ist door de betogers die overal in Albani&euml;
protesteren tegen het verlies van hun spaargeld in de piramidefondsen -
kon de gemoederen in het zuiden van Albanieuml; niet kalmeren. De
opstand breidde zich zaterdag uit naar andere steden
in Zuid-Albanieuml;. In Gjirokast&euml;r werd het hoofdbureau van
politie belegerd, beschoten, ingenomen en platgebrand. De politie nam de
benen. Hetzelfde gebeurde ook in de zuidelijke kustplaats Sarandeuml;,
waar naast het hoofdbureau van politie ook het stadhuis, de rechtbank,
een bank, een bibliotheek en het bureau van de ShIK in brand werden
gestoken, en in het iets noordelijker gelegen stadje Himareuml;.
Tirana beleefde een onrustig weekeinde. Er werd gisteren betoogd door
een menigte van enkele duizenden demonstranten. Toen de politie hen
wilde verspreiden, kwam het tot een korte confrontatie. Toen twee
politieauto's werden omvergegooid en in brand gestoken, koos de politie
een veilig heenkomen. Buitenlandse journalisten in Tirana klaagden
gisteren over geweld en intimidatie van de kant van aanhangers van
Berisha toen ze het parlementsgebouw wilden binnengaan voor de zitting
waarop de noodtoestand werd uitgeroepen. Een aantal Britse en
Amerikaanse journalisten en cameralieden werd mishandeld en camera's
werden vernield of afgepakt.
De Albanese oppositie eiste gisteren het aftreden van president Berisha. Volgens
 Namik Dokle, een van
de leiders van de oppositionele socialistische partij, is president
Berisha al zijn geloofwaardigheid kwijt. Hij zei dat de diepe crisis
alleen kan worden bezworen door het aftreden van Berisha, de vorming van
een overgangsregering van technocraten, de ontbinding van het parlement
en vervroegde parlementsverkiezingen. (Reuter, AP, AFP)
