Bekerdrama Ajax in 'des gaten gats'
Door onze redacteur JAAP BLOEMBERGEN 
ALMELO, 28 NOV. De houten
hoofdtribune schudde van genot toen de spelers van Heracles een ereronde
liepen. Zevenduizend kelen hadden de nummer dertien van de eerste
divisie naar voren geschreeuwd in het bekerduel tegen de pas onttroonde
wereldkampioen. Met een daverende knal bezorgde Jouml;rg Smeets,
woonachtig te Amsterdam, zijn illustere stadgenoten een 1-0 nederlaag.
De spelersbus van Ajax reed bijna onopgemerkt uit de Bornsestraat,
nagewoven door twee uitgelaten tienermeisjes met een hondje aan de lijn.
Een stoplicht springt op rood, een ander weer op groen, in Almelo is
altijd wat te doen. De tekst van cabaretier Herman Finkers werd in
diens geboortestad met gemengde gevoelens ontvangen. Er gebeurt
misschien niet veel in Almelo, waar de Blokkers, de HEMA's en de Zeemans
het straatbeeld bepalen, maar het zwart en wit van Heracles straalt
genoeg allure uit. Vraag sterspeler Folkert Velten aan de bar van het
spelershome naar zijn clubliefde en hij hoeft niet lang na te denken.
,,Heracles heeft de charme van een amateurclub. Soms is er na de
training niet eens koffie. Gewoon vergeten. Moet kunnen toch?''
Vraag de voetbalsupporters in Almelo naar een fusie met FC Twente en je
wordt op hoongelach getracteerd. Geen Almeloeuml;r die zijn club ziet
samensmelten met die arrogante Enschedeeuml;rs. De woede over de
vermeende annexatie door de provincie (FC Twente) is nooit helemaal
verstomd in het oude bolwerk van de textielindustrie. Heracles werd
opgericht in 1903 en mocht zich twee keer de sterkste club van Nederland
noemen: in 1927 en tijdens de bezetting door de Duitsers in 1941. Hoewel
de Ajax-spelers bij het stadion met bloemen werden verwelkomd, merkten
sommige bezoekers hoe argwanend Almeloeuml;rs kunnen zijn tegen
westerlingen. ,,Rot op naar Amsterdam of waar je ook vandaan komt'',
schreeuwde een oudere suppoost bij de toegangspoort nadat hij
geconfronteerd werd met een ongeldig toegangsbewijs van een
Ajax-supporter.
De bekerstunt tegen Ajax riep herinneringen op aan 1974, toen het
pijpenstelen regende maar de meeste Heraclieden hun natte jassen niet
eens hadden opgemerkt. Hans Polko, net als Velten afkomstig van Enter
Vooruit, zorgde destijds voor een 4-2 overwinning op Ajax. De Molukse
aanvaller Hannes Lalopula hield aan zijn uitblinkersrol een lucratief
contract over bij Fortuna Duuml;sseldorf. Het verhaal wil dat Heracles
met zijn transfersom de nieuwe tribune aan de lange overzijde heeft
bekostigd. De zogeheten Lalopula-tribune staat haaks op de vorig jaar
omgedoopte Steve Mokone-laan, een onopvallend stuk asfalt tussen een
rijtje wilgen. De naam Mokone is onlosmakelijk verbonden met het
kampioensfeest van 1957, toen Heracles promoveerde naar de eerste
divisie en het publiek op de banken stond voor de Zuidafrikaanse
dribbelaar. In het locale nieuws werd Mokone omschreven als de 'Zwarte
Parel' en de 'Tovenaar van Transvaal'. Televisieverslaggever Tom Egbers
groeide op in Almelo en raakte een paar jaar geleden gefascineerd door
de voetballegende uit de jaren vijftig. Niemand kon hem vertellen waar
zijn jeugdidool zich na diens voetbalperiode in Almelo had gevestigd.
Mokone was na een meningsverschil met de toenmalige trainer van Heracles
met de noorderzon vertrokken. Journalistiek speurwerk leverde een
bijzondere ontmoeting en een bijzonder levensverhaal op.
In De Zwarte Meteoor beschrijft Egbers de tegenwoordig in de
Verenigde Staten wonende Mokone. Het boekje vertelt op filmische wijze
de levenswandel van een zwarte sportman in een typisch Nederlandse,
naoorlogse provinciestad. De bekrompen geesten in het Almelo van de
jaren vijftig zagen Mokone als een soort van zwarte Piet op
voetbalschoenen. De geest van Mokone waart nog altijd rond op het
Gemeentelijk Sportpark. In de bestuurskamer van Heracles hangen oude
elftalfoto's van een kleine zwarte speler temidden van tien blonde
reuzen. Op de tribune zaten gisteravond vier jonge landgenoten, die op
advies van Mokone bij Heracles onder contract staan. Het kwartet
Zuidafrikanen keek bewonderend toe hoe Ajax met gedurfd aanvalsspel op
de tweede bekernederlaag sinds 1974 werd getracteerd. Almelo, des
gaten gats, dichtte J.C. Bloem over zijn geboorteplaats. Aan Gerard
Marsman, de trainer van Heracles, is poeuml;tisch taalgebruik niet
besteed. ,,Om zo'n mooie wedstrijd te spelen heb je twee ploegen nodig.
Wij hebben risico genomen en geluk gehad.'' Met blosjes op de wangen
mengde Marsman zich vervolgens in het feestgedruis. ,,Laat Feyenoord
zijn borst maar natmaken'', voorspelde hij de komende bekeropponent.
 
Ajax had de uitschakeling in de tweede ronde van het KNVB-bekertoernooi
aan zichzelf te wijten. De Amsterdammers kregen tegen Heracles minimaal
zes open kansen. Wooter zag een boogbal op de doellijn gekeerd, Kluivert
schoot tegen de liggende keeper Beerthuizen op, Overmars miste voor een
leeg doel, Gabrich schoot tegen de onderkant van de lat, Wooter
struikelde op de doellijn over de bal, Kluivert schoot via de onderarm van Beert
huizen net naast. Aan de andere kant mocht
Van der Sar van geluk spreken dat Smeets in vrije postitie naast kopte.
Een paar minuten eerder was de Ajax-doelman kansloos na een diagonaal
schot van Smeets. Trainer Van Gaal toonde zich na afloop pessimistisch
over de overlevingskansen van zijn elftal in de Champions League. Ajax
moet volgende week woensdag van Grasshoppers winnen om het huidige
voetbalseizoen nog enige glans te kunnen geven. Van Gaal zal in
Zuuml;rich moeten kiezen tussen acht halffitte basispelers of acht
gezonde reserves die tegen Heracles schromelijk tekort schoten.
