Voetbalklassieker in teken van machtsspel
Door onze redacteur GUUS VAN HOLLAND 
ROTTERDAM, 23 NOV. Een
onwelriekende geur stijgt op wanneer een lichaam in staat van ontbinding
verkeert. Er kan dan een lucht hangen die gelijkenis vertoont met die
van een riool. Mogelijk zijn in deze tijd van milieuvervuiling
reukorganen enigszins bestand tegen sterke prikkels, anders zou de stank
die boven de voetbalwereld heerst menigeen al hebben doen besluiten er
voorgoed afstand van te nemen. Financieel gewin en machtswellust hebben
nog nooit bijgedragen tot algeheel geestelijk welzijn, dus waarom zouden
de mechanismen die dezer dagen door voetballeiders worden aangewend dan
wel tot aangenaam verpozen in het ondermaanse leiden.
Morgen wordt in Rotterdam de voetbalklassieker Feyenoord-Ajax gespeeld.
In plaats van verhandelingen over de technische en tactische kwaliteiten
van beide elftallen staat de aanloop naar dit duel in het teken van
bekvechterij tussen verschillende partijbesturen en andere betrokkenen
voor wie materieuml;le rijkdom het hoogste doel is. Het is al de chaos
ten top dat een wedstrijd eigenlijk niet van de avond naar de middag mag
worden verplaatst omdat anders de financieuml;le afspraken tussen de
voetbalbond en een tv-zender in het geding komen. Dat deze wijziging op
basis van veiligheidsoverwegingen moet plaats vinden, wordt zelfs van
ondergeschikt belang geacht.
Het is al bedenkelijk dat een wedstrijd als Feyenoord-Ajax niet kan
worden gespeeld zonder de controle van 400 politiemensen. Dat aanhangers
van Feyenoord en Ajax niet aan hun lot kunnen worden overgelaten omdat
anders de ravage rondom het stadion niet te overzien is en dat clubs met
een grote staat van dienst niet in staat zijn hun aanhangers te
beheersen, zijn zaken die voetballeiders zich ogenschijnlijk niet meer
aantrekken. Ze praten over geld, macht, de verovering van Europa, de
wereld en andere triomfen. Wat de leiders van Feyenoord en Ajax
uitstralen is rivaliteit en vijandigheid. Ze zeggen het voor de
voetballiefhebbers te doen, maar in werkelijkheid zijn het zakenlui die
sportiviteit uit het oog verliezen. Het gaat hen om macht. Hun clubs en
hun stadions zijn prestige-objecten, fallussymbolen die zich oprichten
tot aan het wolkendek. Hun gedrag is dat van pubers die vanaf de
stoeprand om het verst urineren.
Ze kunnen heel boos worden, een dikke rimpel op hun voorhoofd toveren en
hun borst vooruitsteken als kinderen die hun eerste zelfstandige daad
hebben verricht. Zo ordinair als de leiders zich gedragen, zo
onbeheersbaar wordt het volk dat deze houding aanziet. De voorzitter van
de landelijke profsectie moet zich wel naiuml;ef voelen als hij
geconfronteerd wordt met de jungle-mentaliteit van de clubpatronen. Zou
hij al weten wat de stammenleiders uit Rotterdam, Amsterdam en andere
kampongs beweegt zich te gedragen als volksmenners? Weet het volk dat
het wordt gehersenspoeld? Morgen zitten de leiders in elkaars nabijheid
en lachen ze hun tanden bloot. Op het ereterras heerst een schijn van
heiligheid, terwijl beneden op het veld hun voetballers zich naar het
leven staan en op de tribunes de aanhangers zich de verbale agressie
herinneren die door de leiders werd geuit - en zich daarnaar gedragen.
Is het vreemd dat supporters elkaar vijandig bejegenen, zoals spelers op
het veld en leiders in en buiten de vergaderzaal?
Zo arrogant als Ajax-voorzitter Van Praag zich deze week opstelde door
te dreigen met zijn club een competitie aan te gaan met Europese
topclubs in plaats van met RKC, zo arrogant gaat zich onvermijdeijk ook
de Ajax-aanhang gedragen. Een abc-tje uit het handboek voor
massapsychologie. Ajax zou zich wat bescheidener mogen opstellen nu het
in staat van ontbinding verkeert. God weet waarom het nu misgaat met
Ajax. Misschien is het zijn straf voor de overmoedige houding en de
selectieve perceptie van de Ajax-leiders die niet genoeg konden krijgen
van alle triomfen en complimenten. Hun technisch directeur Van Gaal
verklaarde in Voetbal International dat een psycholoog in de staf
niet nodig is omdat hij in zijn opleiding lichamelijke opvoeding al
psychologische kennis heeft opgedaan. Arroganter kan het niet. Bovendien
is het een diskwalificatie van de studie (sport)psychologie die zeker
vier jaar duurt en van erkende sportpsychologen die zich in Nederland in
de NVSP hebben verenigd.
Dat Ajax slecht presteert, is waarschijnlijk meer dan Gods straf.
Gebezigde theorieeuml;n over blessures en ander ongemak is niet meer
dan natte-vingerwerk. Het leven gaat dieper. En is roem niet domweg
vergankelijk? Godenzonen bestaan niet, zelfverheerlijking leidt tot
teleurstelling en arrogantie tot zelfvernietiging. Wie beweert dat Ajax
nog mooi voetbal speelt, nog tot de Europese top behoort en dat een
succesvol verleden garant staat voor een succesvolle toekomst, leeft in
de wolken.
Ja, laten we het even over voetbal hebben, over het duel van morgen.
Misschien dat we er dan van doordrongen raken dat Feyenoord doorgaans
dichter bij het aardse bestaan leeft. Rotterdamse voetballers lusten hun
tegenstander rauw - vooral voetballers en trainers die menen het voetbal
te hebben uitgevonden. Ruw, volgens de beginselen, eenvoudig zullen ze
de Amsterdammers tegemoet treden. Reken maar dat Feyenoorders lak hebben
aan amusementswaarde. Winnen is heerlijk, verliezen rampzalig, maar
daartussen beweegt zich de strijd tussen leven en dood, tussen arbeid en
kunst.
Nog nooit is Feyenoord-Ajax in 0-0 geeuml;indigd. Getuige het
defensieve spel dat Feyenoord dit seizoen toont en de machteloosheid van
Ajax, is zo'n uitzonderlijke uitslag morgen niet onmogelijk. Wie de
afgelopen dagen deze ploegen heeft gevolgd, kan geen hoge verwachtingen
koesteren. Zoveel armoe doet bijna het geloof in de toekomst van voetbal
verdwijnen. Toch schreeuwen de leiders om aandacht en geloof, als een
predikant van een trouwhartige gemeente. Geld is macht, televisie is de
hemel. Morgen wordt er gevoetbald in Rotterdam. Hoe is niet van belang.
Dat er wordt gevoetbald is belangrijker - zeker voor mensen die uit zijn
op macht.
