Van Lith mag damtitel winnen als ze kan
Door onze redacteur REMMELT OTTEN 
VUGHT, 8 OKT. Zola Goloebjeva heeft de
zeven vette jaren achter de rug. De damster wil haar wereldtitel wel
kwijt, vertelt ze in gebroken Engels. De stuurse, stoiuml;cijnse blik
waarmee ze achter het bord zit, maakt plaats voor een spottende
glimlach. ,,Het wordt saai. Het vuur brandt niet meer. Ik ben al zeven
jaar kampioen. Wat moet ik nog? Tien jaar volmaken. En dan? Ik heb
inmiddels andere problemen. Ik heb een man en een gezin. Ik heb soms een
kwartiertje tijd om te dammen, als de soep klaar is.''
Een dag later trekt Karen van Lith de stand gelijk in de match om het
wereldkampioenschap dammen voor vrouwen. De Nederlandse grootmeester won
gisteren in Vught met zwart de vierde en laatste partij van de tweede
set, na drie remises op rij. De tweede set eindigde in 5-3. Goloebjeva
had de eerste set gewonnen met dezelfde cijfers. Donderdag begint de
derde en beslissende set. Mocht de stand na vier partijen nog gelijk
zijn, dan volgt een barrage van partijen met een versneld speeltempo.
De 29-jarige Zola Goloebjeva-Sadovskaja damt sinds haar zevende op de
damschool van Michael Kats in Minsk in Wit-Rusland. Ze is getrouwd en
verhuisd naar Riga, de hoofdstad van Letland. (,,Niet leuk. De mensen
zijn er veel kouder dan in Minsk.'') Ze is profdamster en krijgt een
salaris van de staat, zolang haar resultaten goed zijn.
,,Ik hoop voor Karen dat ze er in slaagt deze match te winnen'', zegt
Goloebjeva. ,,Dat zal ze leuk vinden. Ik kan me nog herinneren hoe leuk
het was om voor de eerste keer wereldkampioen te worden. Maar ze moet er
wel voor vechten. Ik kan het niet cadeau geven. Ik speelde in 1983 voor
het eerst tegen Karen en ik wacht al tien jaar op deze match. Het is
leuk om tegen haar te spelen, ze heeft een scherpe stijl. Met haar was
het contract zo getekend. Bij mijn vorige match, tegen Lewina, waren er
veel moeilijkheden. Ik kan van Lewina makkelijker winnen, maar ik vind
haar geen leuke tegenstandster.''
Goloebjeva is zal zeven jaar onafgebroken wereldkampioen. In de oneven
jaren verdedigt ze haar titel in een WK-toernooi, in de even jaren in
een match tegen de nummer twee van dat toernooi. Sinds het eerste WK
voor vrouwen in 1974, is de titel permanent in handen van damsters uit
de landen van de voormalige Sovjet-Unie.
De 30-jarige Van Lith is al elf jaar onafgebroken Nederlands kampioen,
maar nog lang niet verzadigd. Wat internationale damresultaten betreft,
is Van Lith nog jong, zegt Goloebjeva. Van Lith is de eerste kandidaat
uit West-Europa in een match om de wereldtitel.
Van Lith leerde dammen bij een jongerendamclubje op het bedrijf waar
haar vader werkte. Ze ging de eerste keer mee met haar broer en was
jarenlang het enige meisje tussen vierentwintig jongens. Pas op haar
vijftiende ging ze hard studeren, vertelde ze vorig jaar in Vrij
Nederland. ,,Ik dacht: hier kan ik iets in bereiken. Ik denk wel dat
ik toen de beslissing heb genomen: ik ga er alles aan doen om eerste te
worden.''
Na dat interview ging ze nog harder trainen. Ze wilde nog een keer alles
eruit halen wat er in zit. Er kwam een stichting: Karen van Lith gaat
voor goud. Met hulp van sponsors wist ze Ton Sijbrands, wereldkampioen
in 1972 en 1973, te strikken als trainer. Ze offerde al haar vrije dagen
op aan het dammen en heeft daardoor soms maanden achter elkaar geen dag
vrij. Maar het eerste succes kwam snel. Ze werd vorig jaar ongedeeld
tweede op het WK-toernooi in Mali.
De verwachting in de damwereld, zegt Sijbrands, was dat de match een
ongelijke strijd zou zijn. Door haar opleiding in de Sovjet-Russische
damschool beschikt Goloebjeva over veel basiskennis waar Van Lith
tijdens de partij nog achter moet proberen te komen. Ook in deze match
neemt Van Lith af en toe (voor kenners) onbegrijpelijke beslissingen.
,,Karen heeft soms moeite met het vinden van een eenvoudig plan in het
middenspel'', zegt Goloebjeva. ,,Plannen die voor mij standaard zijn.''
,,Maar Karen heeft inmiddels ruimschoots laten zien dat ze is opgewassen
tegen Goloebjeva'', zegt coach Sijbrands, die tijdens de wedstrijden zo
nerveus is dat hij regelmatig een boek gaat lezen in een naburig
cafeacute;.
Ook Van Lith was er voor het binnenhalen van de tweede set al van
overtuigd dat ze de match zou kunnen winnen. ,,Ik hoef niet per se het
spel te maken'', gaf Van Lith als verklaring. ,,Zij is immers de
favoriet. Maar ik speel nu eenmaal altijd zo scherp mogelijk op winst.
Zij is strategisch beter, de Russen spelen altijd nuchter op een klein
voordeeltje. Maar ik probeer aan te vallen, ik zoek naar een
omsingeling.''
Van Lith neemt daarbij desnoods veel risico. In haar beide winstpartijen
heeft zij aantoonbaar verloren gestaan. In de tweede matchpartij koos
zij zelfs met opzet voor een verloren stelling met een verborgen
valstrik. Gisteren koos ze voor een offer dat tot een nederlaag had
moeten leiden. Maar Goloebjeva verzuimde haar materiaalvoorsprong op
tijd terug te geven en kwam later 'pat' te staan. Ze kon geen schijf
meer verschuiven.
Van Lith begint met goede kansen aan de derde set. Ze slaagt er naarmate
de match vordert steeds beter in Goloebjeva in problemen te brengen met
haar agressieve spel. De complicaties doen zelfs Goloebjeva aarzelen;
ook de wereldkampioene maakt fouten. Het is niet ondenkbaar dat
Goloebjeva haar zin krijgt en haar wereldtitel kwijtraakt.
