


Een nieuwe Clinton





NOG GEEN TWEE JAAR geleden waren de Republikeinen op de loop gegaan met
Clintons sociaal-economische programma. Met zijn Contract with
America had Afgevaardigde Gingrich de campagne voor de tussentijdse
Congresverkiezingen niet alleen van een slogan met nationale reikwijdte
voorzien, hij had de president ook diens verkiezingsleuzen uit 1992
ontnomen. Toen had kandidaat Clinton zich gepresenteerd als een New
Democrat, als een verlicht politicus die afstand had durven nemen
van radicale en achterhaalde slogans van de linkervleugel van zijn
partij. Twee jaar later was van dat imago niets meer over en spon
Gingrich daar garen bij.


De Amerikaanse middenklasse heeft altijd al minder geduld gehad met de
steuntrekkers dan met de rijken: 'werkschuwen' worden beschouwd als
parasieten op de historische belofte van welstand voor allen, de (veelal
nieuwe) rijken vormen het bewijs dat Amerika nog altijd het land van de
onbegrensde mogelijkheden is. Clinton had in 1992 op deze gevoelens zijn
succes gebouwd. Maar vervolgens had hij zich door de Republikeinen laten
afschilderen als een ouderwetse liberal die met zijn plannen om
de hele Amerikaanse bevolking in het ziekenfonds te stoppen de macht van
het verfoeide Washington alleen maar verder wilde uitbreiden. Dat
Clintons voorstellen er op gericht waren de verzorgingsstaat betaalbaar
te houden was geheel op de achtergrond geraakt.

 




IN 1996 OPEREERT de president als iemand die zijn lesjes heeft geleerd.
Gingrich is inmiddels ver over het hoogtepunt van zijn populariteit
heen. Presidentskandidaat Dole heeft met zijn voorstel voor een
drastische belastingverlaging weliswaar het Republikeinse vaandel
overgenomen, maar het ziet ernaar uit dat hij te laat komt. Niet alleen
wekken zijn plannen wel heel sterk de indruk een noodsprong te zijn -
Dole's campagne is almaar niet van de grond gekomen - Clinton was er op
voorbereid en had met de aankondiging van een drastische ingreep in de
sociale programma's voor de allerzwaksten duidelijk gemaakt dat hij de
middengroepen heeft verstaan.

Sinds zijn diepe, ook persoonlijke, inzinking na de historische
Democratische nederlagen van 1994 is Clinton langzaam uit het dal omhoog
gekropen. Nu manifesteert hij zich als een gelouterd politicus die het
geloof in zichzelf en in de eigen ideeeuml;n heeft herwonnen. De strijd
zal gaan om het midden in de Amerikaanse politiek en beide kandidaten
hebben elkaar daar de wacht aangezegd. Beiden weten dat nu eindelijk
ernst moet worden gemaakt met de problemen die de Amerikaanse
samenleving belasten: de onbeheersbaar geworden kosten van de
verzorgingsstaat, de misdaad en het om zich heen grijpende terrorisme.

Het internationale terrorisme heeft Clintons belangstelling voor het
buitenland aangewakkerd. Vier jaar geleden was zijn campagne nog gebouwd
op de wijsheid van die tijd dat economische vraagstukken als groei,
werkgelegenheid en betaalbaarheid van overheidsdiensten de buitenlandse
politiek naar de achtergrond hadden gedrongen. De successen die Bush had
geboekt met zijn initiatieven op dat gebied zoals de overwinning in de
Golfoorlog leverden de zittende president geen electorale winst op.
Clinton won het pleit met zijn 'the economy, stupid'.
 




DITMAAL LIGGEN de zaken anders. Het beeld van Amerika in het buitenland
doet er weer toe. Amerika's geslaagde vredesinitiatieven in het
Midden-Oosten en in Bosnieuml; zijn 'jewels in Clinton's crown'
waartegenover Dole slechts zijn grote ervaring als buitenlanddeskundige
in de Senaat kan plaatsen. Die ervaring is op zichzelf niet zonder
betekenis, maar tegen een president die zijn functie als motor van
nieuwe strategieeuml;n weet aan te wenden, is zij vermoedelijk
onvoldoende. De wetten met extra-territoriale werking die Clinton
onlangs heeft getekend en die het isolement van dwarsliggende landen als
Cuba, Iran en Libieuml; moeten vergroten, mogen in Europa tot woedende
reacties hebben geleid, het Amerikaanse electoraat ziet echter een
president die gevaarlijke vijanden straft en eigenzinnige bondgenoten
tot de orde roept.

Zo heeft Clinton een nieuw evenwicht bereikt in zijn programma voor de komende v
ier jaar. De tegenslagen
zijn verwerkt, de goede verstandhouding met het eigen team hersteld, de
problemen in binnen- en buitenland adequaat in kaart gebracht. Zelfs in
de slepende kwesties die voortvloeien uit Clintons verleden in Arkansas
heeft de president onlangs een zege kunnen incasseren op de speciale
aanklager die zich daarmee bezighoudt.

 




ONVERWACHTS KOMT er dan ook nog steun uit de ruimte. De ontdekking dat
er mogelijk levensvormen hebben bestaan op Mars heeft Clinton
onmiddellijk aangegrepen om een ambitieuze zoektocht aan te kondigen
naar verder bewijsmateriaal. Zoals Kennedy het avontuur in de ruimte
begon, reikt Clinton nu naar de Rode planeet en naar de ontraadseling
van het geheim van het leven. Wat kan een kandidaat nog meer wensen?











