


Mostar





DE KROATEN VAN Mostar hebben ten langen leste ingebonden. Onder
Amerikaanse en Europese druk hebben zij ingestemd met het functioneren
van het onlangs gekozen pluriforme gemeentebestuur. Daarin hebben zij
tegen hun berekeningen in geen meerderheid. Met allerlei chicanes hebben
zij dan ook geprobeerd de verkiezingsuitslag te diskwalificeren en het
stadsbestuur onwerkbaar te maken. De Europese Unie, die twee jaar
geleden, na de oorlog tussen Kroaten en moslims in Bosnieuml; en
Herzegovina, het gespleten en halfverwoeste Mostar onder haar hoede had
genomen, heeft de afgelopen dagen regelmatig gewaarschuwd haar handen
van de stad af te zullen trekken als de Kroaten bleven weigeren mee te
werken. De goodwill van Europa is voor de Kroaten belangrijk genoeg
gebleken om dat op het oog merkwaardige dreigement betekenis te geven.


De ruzie over Mostar is karakteristiek voor het gevaar dat
Bosnieuml;-Herzegovina nog steeds loopt. De overeenkomst van Dayton
heeft de toestand min of meer bevroren, maar de drijfveren voor Kroaten
en Servieuml;rs om hun oude plannen nog eens ten uitvoer te brengen en
Bosnieuml;-Herzegovina ten koste van de moslimbevolking te verdelen
zijn niet weggenomen. Het verzet in Mostar mocht voor een deel voor
rekening zijn gekomen van plaatselijke mafiosi die geen belang hebben
bij een geregeld bestuur, de stuwende krachten op de achtergrond
bevonden zich in Zagreb. Voor hen is de door de Amerikanen afgedwongen
federatie van Kroaten en moslims niet meer dan een maskerade waaraan een
eind moet worden gemaakt zodra het internationale toezicht wegvalt.

 




DE EERSTE CONCLUSIE uit de gebeurtenissen in Mostar kan zijn dat de
kansen voor de aanstaande landelijke verkiezingen zijn verbeterd.
Waarschijnlijk zullen zij langs etnische lijnen worden afgewikkeld.
Slechts de partijen die in de verschillende delen van
Bosnieuml;-Herzegovina het etnische alleenvertoningsrecht hebben,
worden in staat geacht resultaat te boeken. Maar de oplossing die voor
Mostar is gevonden, kan als voorbeeld dienen voor het land als geheel.
Uiteindelijk zullen de verschillende volksvertegenwoordigers en
bestuurders ook op landelijk niveau moeten samenwerken om de wederopbouw
daadwerkelijk ter hand te nemen.

De tweede conclusie moet helaas zijn dat zelfs als die verkiezingen tot
een min of meer functionerend landsbestuur leiden, de kans op een latere
terugval niet is uitgebannen. De Amerikaanse aanpak is vooral gericht op
een militaire versterking van moslims en Kroaten zodat zij zich de
Servieuml;rs van het lijf kunnen houden zodra IFOR zal zijn vertrokken.
Het risico daarvan is dat beide groepen die wapens opnieuw tegen elkaar
zullen inzetten. Europa beschikt niet over de machtsmiddelen waarmee het
militaire evenwicht tussen de verschillende volksdelen in stand kan
worden gehouden. Maar het heeft een andere troef: zijn welvaart waarvan
het anderen kan laten meedelen. Goed gedrag wordt beloond, misdragingen
worden gestraft met uitsluiting.

 




DE GANG VAN ZAKEN in Mostar zou als een eerste voorzichtig teken kunnen
worden uitgelegd dat Europa met succes een zeker overwicht laat gelden.
Dat zou op zichzelf een nieuw verschijnsel zijn. Maar als dat teken niet
bedriegt, zijn er mogelijkheden om Bosnieuml;-Herzegovina op weg te
helpen naar een betere toekomst. De krachten die op een permanente
verdeling uit zijn, zijn nog lang niet overwonnen - zoals in Mostar is
gebleken. Maar het is minder zeker geworden dat zij de langste adem
hebben.











