


Rampen





DOORSTART, VOGELAANVARING, onervarenheid bemanning, leeftijd piloot,
leeftijd toestel, achterstallig onderhoud, verdachte lading, bomaanslag,
rakettreffer. Alleen het weer deed niet mee als optie voor een
verklaring van twee vliegrampen in een week. De mantra in de media van
mogelijke oorzaken maakt duidelijk dat de mensheid heeft afgeleerd een
ongeval in een klein hoekje te zoeken. De ramp voor de kust van Long
Island trof vooral Amerikanen en Fransen, de ramp op Welschap
uitsluitend Nederlanders en Belgen. Die had dan ook nauwelijks
internationale weerklank.


Nederlandse en Amerikaanse autoriteiten doen er, ieder op hun manier,
alles aan om de geruchtenstroom te onderscheppen. President Clinton
maande tot voorzichtigheid onder verwijzing naar de later door de feiten
achterhaalde speculaties rondom de bomaanslag op een federaal gebouw in
Oklahoma City vorig jaar. In Nederland wordt hulpverleners eenvoudig een
zwijgplicht opgelegd. Wat het meest effectief is moet worden afgewacht.

De bittere tranen die de media vergieten over de slachtoffers staan in
schril contrast met het gebrek aan kiesheid en afstandelijkheid waarmee
ten overstaan van de nabestaanden maar wat raak wordt gespeculeerd. Wat
dat betreft doen autoriteiten en politici het anders. Zij houden het
gezicht in een strakke plooi en de lippen stijf op elkaar. Het zijn
anderzijds beschikbaarheid, ervaring en onzekerheid die het speculeren
in de media aanmoedigen. Beschikbaarheid van een variatie aan
deskundigen en ondeskundigen en horden ooggetuigen, ervaring dat
zelfonderzoek van de direct verantwoordelijken op den duur niet
overtuigt en onzekerheid of uiteindelijk de waarheid wel aan het licht
zal komen. De Bijlmerramp bijvoorbeeld is nog steeds goed voor wrange
verhalen over wat er niet allemaal in de doofpot zou zijn gestopt.

DE EERSTE corrigerende maatregel is na de ramp op Welschap al
aangekondigd. Ook voor militaire transportvliegtuigen zullen voortaan
zonodig passagierslijsten worden aangelegd. Onbekendheid met het aantal
inzittenden van de verongelukte Hercules heeft de hulpverlening
vertraagd. De reactie van verantwoordelijke autoriteiten dat daardoor
geen levens verloren zijn gegaan, versterkt, vooral gezien het vroege
tijdstip waarop dit inzicht werd bereikt, nu juist het vermoeden dat men
maar wat roept om eigen falen af te dekken. Afscherming van de toedracht
leidt onverkort tot irritatie. Zoals inmiddels ook TWA, de maatschappij
die de fatale vlucht 800 voor haar rekening nam, ondervindt.

Het is niet simpel een hulpverlenings- en voorlichtingsscenario te
bedenken voor alle mogelijke rampen. Daarvoor heeft ieder ongeval toch
weer te veel een eigen karakter. En de juridische aansprakelijkheid
leidt, zeker in de Verenigde Staten, bij de aangesprokene tot
voorzichtigheid. Maar het zou althans voor Nederland een goede zaak zijn
om een werkelijk onafhankelijke instantie van deskundigen egrave;n van
kritische leken in te stellen die onmiddellijk en ter plaatse aan het
werk gaat om falen en feilen in kaart te brengen, ongeacht de civiele
dan wel de militaire aard van het ongeval. Als bovendien de boot niet
langer met nietszeggende verklaringen en ten slotte met een zwijgplicht
wordt afgehouden, zou ook minder voedsel worden gegeven aan ongewenste
speculaties zoals die de afgelopen dagen rondzongen.











