


Verdeelde top





HET HEEFT MOEITE gekost om op de Madrileense top van de  NAVO  de
lidstaten zelfs maar uiterlijk op een rij te krijgen. Nadat het slepende
debat met de Russen over de uitbreiding van de Atlantische
Verdragsorganisatie een paar maanden geleden in een stichtingsakte
uitmondde, leek de uitbreiding zelf een automatisme. Maar de twist
tussen de  VS  en enkele Europese continentalen onder Franse aanvoering
over het aantal toe te laten Midden- en Oost-Europese staten heeft voor
het nodige vuurwerk gezorgd. Uiteindelijk hebben alle partijen gewonnen,
de Amerikanen het meest. Roemenen en Slovenen mogen zich verder
voorbereiden, maar de  NAVO  blijft voor hen, naar president Clintons wens, voor
lopig op slot. De
Fransen houden vol dat de deur op een kier staat.




De regeringen van de drie in beginsel toegelaten landen - Polen,
Tsjechieuml; en Hongarije - reageerden verheugd, hoewel de laatste tijd
het enthousiasme voor de  NAVO  bij de bevolking aanzienlijk is
teruggelopen. Jalta - het Kurort op de Krim waar volgens apocrieve
geschiedschrijving begin 1945 de Europese deling van na de Tweede
Wereldoorlog werd voorbereid - is hier en daar in de herinnering
geroepen om de historische betekenis van het in Madrid genomen besluit
te onderstrepen. De waarde van die toeschrijving is overigens sterk
afgenomen sinds de vele 'historische momenten' die na de val van de Muur
eind 1989 inmiddels zijn gepasseerd.





DE UITBREIDING is een karakteristiek van de nieuwe  NAVO,  die de
politiek het primaat geeft boven de militaire functie. Dat blijkt niet
alleen uit het convenant, dat met het Kremlin is gesloten, maar meer nog
uit de voorwaarden die aan de nieuwe leden worden gesteld.

De oude  NAVO  van de Koude Oorlog was in de kern een puur militaire
organisatie, waar de verdediging van het gezamenlijke grondgebied tegen
een eventuele agressor het samenbindende element was. Lidstaten als
Griekenland, Turkije en Portugal - bondgenoten sinds Europa's politieke
ijstijd - zouden niet tot de  NAVO  zijn toegelaten als bij hun intrede
de voorwaarden van nu hadden gegolden. De rivaliteit tussen Athene en
Ankara die ook vandaag nog op een oorlog kan uitdraaien, spoort niet met
de nieuwe bepaling dat lidstaten zich als goede buren dienen te
gedragen. Turkije voldoet, zoals pas weer is gebleken, onverminderd niet
aan de eis van onbelemmerde burgerlijke zeggenschap over de
strijdkrachten. Portugal was bij zijn toetreding een fascistische
dictatuur, en geen voorbeeld van een ,,geavanceerd democratisch
proces'', zoals dat tegenwoordig heet.

Het politieke primaat betekent niet dat er in de komende jaren niet veel
geld zal worden uitgegeven aan bewapening. De massalegers van de Koude
Oorlog mogen tot het verleden behoren, de 'opwerking' van de
strijdkrachten van de voormalige Sovjet-satellieten naar de  NAVO-
standaard wordt een kostbare zaak, voor nieuwe egrave;n voor oude
leden. Dat de nieuwe NAVO- strategie - zie Bosnieuml; - nog steeds in een experi
menteel
stadium verkeert, maakt de budgettering van de komende militaire
revolutie extra gecompliceerd. De schattingen van de kosten lopen dan
ook flink uiteen.




MADRID STOND in het teken van de verdeeldheid, maar niet alleen over
omvang en tempo van de uitbreiding. De Amerikaans-Franse tegenstelling
over hoe Europees of hoe Atlantisch de samenwerking moet en zal zijn,
gaat terug op de eerste naoorlogse jaren en is de laatste maanden alleen
maar versterkt aan de dag getreden. Het gebrek aan homogeniteit zal het
pact parten blijven spelen. Daar helpt geen uitbreiding.










