


Industrieel mysterie





DE OPSPLITSING VAN Fokker begint definitieve vormen aan te nemen. Half
juni kreeg Stork (machinebouw en industrieuml;le dienstverlening) het
exclusieve recht om te onderhandelen over de overname van Fokker
Aviation, de houdstermaatschappij van de winstgevende onderdelen van de
vliegtuigbouwer die in maart ten onder ging. Stork doet zichzelf daarbij
niet tekort en sluit een goede deal. De curatoren zijn tevreden omdat ze
in snel tempo de gezonde bedrijfsonderdelen uit het faillissement hebben
gehaald. Ook de vakbonden zijn over de redding van de werkgelegenheid te
spreken.


Fokker Aviation zal binnen het sterke Stork ongetwijfeld kansen krijgen
om verder te gaan. Maar de kansen voor de redding van de vliegtuigbouw
zijn na de verkoop van de winstgevende bedrijfsonderdelen verder
geslonken.

 




FOKKER IS EEN industrieel mysterie. Hoewel het bedrijf bankroet is,
blijven de orders voor nieuwe vliegtuigen binnenstromen. Voor de
Fokker-toestellen bestaat er dus toch een markt. In een
'voortbouw-constructie' kan de vliegtuigfabriek tegen contante betaling
de nieuwe orders voorlopig uitvoeren, als de toeleveranciers hiertoe
bereid zijn wellicht zelfs tot begin 1998. Maar tegelijkertijd wil geen
enkel industrieel concern de restanten van Fokker overnemen en weigeren
de banken als financiers op te treden tenzij er een strategische partner
wordt gevonden. Zonder banken komt de leasemaatschappij, die nodig wordt
geacht om de geproduceerde toestellen onder te brengen, niet van de
grond. Zonder banken en een sterke nieuwe partner is de Nederlandse
overheid niet bereid geld in Fokkers overleving te steken. En zonder die
financieuml;le injecties kan Fokker geen nieuwe modellen ontwikkelen.

 




ALLEMAAL SLUITENDE argumenten en toch blijft het knagen. Temeer omdat
een enkele eigenwijze durfkapitalist beweert dat helemaal geen
strategische partner of leasemaatschappij nodig is om de vliegtuigbouw
te redden. En dat het evenmin nodig is om enorme bedragen te investeren
in de ontwikkeling van nieuwe modellen. Vliegtuigen worden niet steeds
opnieuw vanaf de tekentafel ontworpen, maar evolueren met technologische
verbeteringen. Zo doen andere grote vliegtuigbouwers het ook.

Het probleem zit in de kostprijs bij Fokker. In het verleden heeft het
management van Fokker de overproduktie te laat aangepakt en de sanering
in de niet-produktieve afdelingen te lang uitgesteld. Als geen rekening
meer wordt gehouden met kostenopdrijvende, klant-specifieke wensen maar
als een standaardmodel wordt geproduceerd tegen sterk verlaagde kosten
en met minder personeel en overhead, zou Fokker onder een verfrist
management een kans op een succesvolle 'doorstart' kunnen maken. Dit
ondernemersscenario is door de voorgenomen verkoop van Fokker Aviation
aan Stork doorkruist. In Fokker Aviation zijn de industrieuml;le
deskundigheid ondergebracht, de technische specificaties en
certificaten, de produktie van onderdelen alsmede de onderhoudsdiensten
voor verkochte vliegtuigen en de militaire activiteiten die samenhangen
met compensatiesorders. Technisch en organisatorisch is het van belang
om Fokker Aviation en de vliegtuigbouw bij elkaar te houden.

 




IN DE AFWIKKELING van het faillissement hebben de curatoren voor tempo
en zekerheid gekozen. Misschien zijn ze bezorgd voor claims van
crediteuren als ze risico's zouden lopen. Misschien is de Nederlandse
faillissementswetgeving niet toegesneden op de bevordering van
industrieel ondernemerschap maar meer op de juridische afwikkeling ten
gunste van de schuldeisers. Niettemin: Fokker Aviation had best drie
maanden later verkocht kunnen worden, dan was niets verloren gegaan en
had het onderzoek naar de overleving van de vliegtuigbouw wellicht toch
nog een kans op succes gekregen. Nu is het doek voor Fokker als
vliegtuigbouwer weer een stukje verder gezakt.

  








