Transatlantische vlucht
DE LUCHT BOVEN de Atlantische Oceaan is opengescheurd door de  aangekondigde sam
enwerking van British Airways met American Airlines. Het  betreft een reuzenspro
ng in de schaalvergroting van de internationale  luchtvaartindustrie en een vers
chuiving in de concurrentieverhoudingen, die  andere maatschappijen direct treft
. Bovendien is het een nieuwe koevoet in de  nog altijd beschermde Europese luch
tvaartmarkt.
 Doordat British Airways en American gekozen hebben voor samenwerking en niet  v
oor aandelenruil of -koop, onttrekt de alliantie zich aan de Britse en  Europese
 toezichthouders op de naleving van gezonde concurrentie. Dit geeft te  denken. 
Want hier is sprake van het grootste samenwerkingsverband dat zich  ooit in de l
uchtvaartindustrie heeft voorgedaan, de combinatie van de grootste  Amerikaanse 
en Europese maatschappijen, beide winstgevend, en van een  bijna-monopolie op de
 strategische route van Londen naar New York. De  internationale luchtvaartindus
trie zal van de aangekondigde samenwerking  verregaande gevolgen ondervinden. Zo
 zullen de verliesgevende Europese  maatschappijen in Frankrijk en Zuid-Europa o
ngetwijfeld onder nog grotere druk  komen te staan om te saneren, te fuseren of 
op te geven. Ook de KLM moet zich,  de positieve reactie van topman Bouw ten spi
jt, stevig achter de oren krabben.  Ingeklemd tussen de combinatie van Lufthansa
 en United in Duitsland en de  nieuwe alliantie van British Airways en American 
in Groot-Brittannieuml;, bevindt  de pionier op het terrein van de samenwerking 
met de Amerikanen zich in een  lastige positie, ondanks de commercieel succesvol
le deelneming in het  Amerikaanse Northwest.  
 
DE BELANGEN VAN de passagiers, de consumenten van de burgerluchtvaart, kunnen  b
ij de nieuwe samenwerking gediend zijn omdat de boekingssystemen en  bestemminge
n van BA en American aan elkaar worden gekoppeld. Belangrijker is  dat de Amerik
aanse autoriteiten voorwaarden aan hun goedkeuring van de  samenwerking stellen,
 die het Europese luchtruim kunnen liberaliseren.  Groot-Brittannieuml; moet zij
n luchtvaartakkoord met de VS herzien en een "open  skies'-verdrag afsluiten zod
at Heathrow, de beschermde thuisbasis van BA en de  drukste luchthaven van Europ
a, opengesteld wordt voor meer Amerikaanse  maatschappijen die bovendien het rec
ht moeten krijgen vanaf Heathrow naar  bestemmingen elders in Europa passagiers 
te vervoeren. Onder druk van  Amerikaanse concurrentie zou eindelijk een verlagi
ng van de vliegtarieven  binnen Europa afgedwongen kunnen worden.  
 
Samenwerking van luchtvaartmaatschappijen spreekt tot de publieke verbeelding,  
raakt nationale belangen en is gewoonlijk goed voor de aandeelhouders. De  passa
giers blijven voorlopig geconfronteerd met omslachtige incheck-procedures  en ve
iligheidscontroles, vertragingen en, in vaak overvolle vliegtuigen, te  weinig b
eenruimte en armslag. Een nieuwe ordening van de intercontinentale  luchtvaart n
a de tomeloze prijsconcurrentie in de jaren van deregulering zou  voor de passag
iers wel eens een heilzame invloed kunnen hebben. Competitie kan  ten slotte ook
 op comfort en veiligheid worden uitgevochten.
