


Exit marktwerking?





DE THUISZORG dreigt het 'Waterloo' van de invoering van grotere
marktwerking in de Nederlandse publieke sector te worden. Na politiek
overleg op het hoogste niveau in het Catshuis is een van de speerpunten
van het 'links-liberale' beleid deze week van de agenda gevoerd. Onder
druk van wachtlijsten en clieuml;nten die klaagden over de
dienstverlening is de geleidelijke introductie van meer marktprikkels op
de lange baan geschoven. De kruisverenigingen met hun traditionele
banden met de politieke partijen hebben aan het langste eind getrokken.


Een parlementaire meerderheid van PvdA,  CDA  en D66 heeft eigenlijk
niet zoveel zin meer in al die paarse plannen voor marktwerking. In het
openbaar vervoer is het streven naar grotere marktwerking deze week
eveneens in de verdediging gedrukt. De voorgestelde introductie van
concurrentie in het streek- en stadsvervoer is naar de volgende eeuw
verschoven. En ook hier gebeurde dat op aandrang van de Tweede Kamer.

Bij de thuiszorg gaat het om een strijd tussen de gevestigde orde van de
kruisverenigingen en particuliere aanbieders van zorg over de toegang
tot het budget in een groeimarkt. De feiten relativeren de
verontwaardiging over de uitwassen van de marktwerking. Om te beginnen
gaat slechts eacute;&eacute;n procent van het totaal beschikbare budget
van de  AWBZ  (de collectief gefinancierde gezondheidszorg) voor
thuiszorg (ruim drie miljard gulden) naar de 'nieuwkomers'. Het extra
bedrag voor de thuiszorg waartoe het kabinet nu heeft besloten, is drie
keer zo groot als het totale bedrag dat voor de particuliere
instellingen beschikbaar is. Eerder kreeg de thuiszorg al 26 miljoen
(1995) en 75 miljoen (1996) extra, zonder dat men eigenlijk wist hoe het
geld te verdelen zodat het terecht zou komen bij instellingen die het
maximaal voor dienstverlening aan de clieuml;nten konden inzetten.

Daar komt bij dat de prijzen voor de thuiszorgdiensten enorm
uiteenlopen. Particuliere bureaus bieden thuiszorg aan voor een veel
lager uurtarief dan de gevestigde instellingen. De verschillen worden
veroorzaakt door de extreem hoge 'overhead'-kosten van de
kruisverenigingen (volgens sommigen veertig  vijftig procent van het
budget) en door salarisverschillen. De nieuwe dienstverleners hebben de
dure  CAO- afspraken doorbroken. Onbedoeld is hiermee nog eens
onderstreept dat laaggeschoold werk in Nederland alleen maar zwaar
gesubsidieerd kan worden verricht, of zich anders uit de markt prijst.

OP HET MINISTERIE van Volksgezondheid, Welzijn en Sport hebben minister
Borst (D66) en staatssecretaris Terpstra ( VVD ) het nodige aan de
crisis in de thuiszorg bijgedragen. Zwalkend beleid, reorganisaties aan
de top van het departement, overhaaste invoering van vaak tegenstrijdige
maatregelen, gebrek aan inhoudelijke weerstand tegen emotionele druk uit
de Kamer en de afwezigheid van een heldere politieke sturing hebben de
chaotisering alleen maar versterkt. Terpstra, nooit de beroerdste als
het om publicitaire aandacht gaat, is inmiddels vrijwel geheel uit beeld
verdwenen en Borst mag de rotzooi opruimen.

De koepels van de thuiszorg, gesteund door de vakbeweging, hebben alles
in het werk gesteld om hun beschermde positie te verdedigen. Door de
dramatisering van de knelpunten bestaat nu de indruk dat met
eacute;&eacute;n procent van het beschikbare collectieve geld voor het
particuliere initiatief de marktwerking te veel zou zijn doorgeschoten.
De liberalisering wordt voor de rest van deze kabinetsperiode bevroren
en de beschikbaarheid van extra geld verhindert dat wordt nagedacht wat
de werkelijke problemen in de zorg zijn. Dat is pas werkelijk
zorgwekkend.










