


Een dure remmer





ONGEVEER 25 MILJOEN mensen zijn besmet met  HIV , het virus dat aids
veroorzaakt. Zij zijn nog niet allemaal ziek, maar zullen het
waarschijnlijk wel worden en verreweg de meesten zullen aan de ziekte
overlijden. Dit ondanks de vorige week gepubliceerde, hoopvolle
berichten over een nieuwe aidstherapie die voor het eerst uitzicht op
genezing brengt. Ondanks de bekendgemaakte nieuwe tripletherapie hadden
de conclusies van drie groepen onderzoekers uit Amerikaanse, Britse,
Finse en Nederlandse laboratoria een hoog speculatief gehalte.

Speculatief omdat nog geen patieuml;nt de middelen lang genoeg slikt om
van genezing te kunnen spreken, omdat voorspellingen op wiskundige
modellen zijn gebaseerd en omdat men niet weet of erfelijk materiaal van
het virus zich toch niet op onvermoede plaatsen in het lichaam kan
verbergen, om na jaren weer actief te worden. De mens kan sommige
virussen snel opruimen, maar er zijn er ook die onuitroeibaar zijn en
zich na een infectie altijd in het lichaam schuil houden. De blaarlippen
die na de eerste dagen zonneschijn weer verschijnen zijn het levende
bewijs van een zich schuil houdend herpesvirus. Een commentator in het
wetenschappelijk tijdschrift Nature onderbouwde zijn kritiek met
een microbiologengrapje: Wat is het verschil tussen echte liefde en een
herpesinfectie? Herpes is voor altijd.

HET HIV-VIRUS hoort waarschijnlijk tot de virussen die zich blijvend
vestigen. Er zijn in ieder geval slechts sporadisch mensen geweest die
seropositief waren en het bij een nieuwe test niet meer waren. Bij aids
ondermijnt het  HIV- virus langzaam maar zeker het afweersysteem,
doordat het virus groeit in witte bloedcellen die een belangrijke rol
spelen bij de verdediging tegen virussen, bacterieuml;n, schimmels en
parasieten. Behalve in die witte bloedcellen nestelt het virus zich in
de lymfeklieren en in de hersenen. Alle virushaarden buiten de bloedbaan
zijn op de lange termijn hardnekkiger dan het virus in de bloedcellen,
want bloedcellen worden na een levensduur van enkele weken door het
lichaam vervangen. Niet alles aan het vorige week bekend geworden nieuws
is speculatief. Zeker is dat de onderzoekers hebben aangetoond dat na
inzet van een goede combinatie van drie geneesmiddelen die de groei van
het virus remmen, het virus zo'n klap krijgt dat het niet meer in
afweercellen in het bloed kan worden aangetoond. Meer dan 99,9 procent
van het virus is na zes maanden geneesmiddelen slikken uit de
lymfeklieren verdwenen. Minder zeker is of het virus dat nog in witte
bloedcellen aanwezig is in staat is om weer een infectie te veroorzaken.
En het wiskundige model dat uiteindelijk het effect na jaren simuleert
laat zien dat na twee tot drie jaar therapie het virus misschien
verdwenen zal zijn.

WAT BETEKENT dat voor een aidspatieuml;nt die toegang heeft tot de
nieuwe therapie? Wellicht kan het strenge dagelijkse slikregime van 20
tot 30 pillen en capsules na drie of vier jaar worden verzacht tot een
levenslang vol te houden onderhoudstherapie met minder agressieve
medicatie. Dat zal in elk geval al een verademing zijn, want de
behandeling is zo zwaar dat zelfs in de officieuml;le onderzoeken met
goede begeleiding en patieuml;ntselectie een kwart van de
patieuml;nten er mee ophoudt wegens last en bijwerkingen. Dat is een
keus voor een zekere dood.

Maar hoeveel aidspatieuml;nten zullen ooit voor die keus worden
gesteld? Aids begon in 1981 in de Verenigde Staten als een ziekte onder
jonge homoseksuele mannen, maar inmiddels zijn vooral arme
heteroseksuelen in onderontwikkelde landen het slachtoffer. De eerste
generaties aidspatieuml;nten waren zelfbewust, invloedrijk en eisten
met kennis van zaken geld en ruimte voor onderzoek naar genezing. Ze
ontketenden een revolutie in de virologie en versnelden de toepassing
van nieuwe geneesmiddelen. De buitensporige aandacht - in vergelijking
met vaker voorkomende en even dodelijke ziekten - voor aids in de media,
van de politiek en van de wetenschap heeft echter niet kunnen voorkomen
dat vorig jaar een recordaantal van drie miljoen mensen met  HIV  besmet
is geraakt. De meeste geiuml;nfecteerden wonen in Afrika, Azi&euml; en
Zuid-Amerika. In Afrika ten zuiden van de Sahara is bijna 6 procent van
de bevolking  HIV- seropositief. Meer dan de helft van de besmetten is
vrouw. Vooral in Azieuml; groeit het aantal ge&iuml;nfecteerden sterk,
hier en daar explosief. In Bombay is binnen een paar jaar tijd de helft
van de prostituees besmet geraakt. Van de vrouwen die voor een bevalling
in een kraamkliniek komen is 2,5 procent besmet, van de mensen die zich
met een geslachtsziekte melden 36 procent.

VEEL VAN DE nieuwe slachtoffers zijn (in de neutrale woorden van de
rapporten van de Verenigde Naties) sex workers. Aids is vaak het
gevolg van economische afhankelijkheid van de prostitutie. In veel
landen ontkennen de overheden het probleem, om redenen van fatsoen of
geloof. Condooms zijn vaak niet of moeilijk te verkrijgen en
voorlichting over veilig vrijen blijft achterwege. Behandeling met de
nieuwste medicijnen, die tienduizenden guldens per jaar kosten, is
onbereikbaar voor mensen in landen waar per hoofd van de bevolking
jaarlijks soms minder dan duizend, maar meestal minder dan honderd
gulden per jaar voor gezondheidszorg beschikbaar is. Deze wrange
gegevens verbleken de glans van de hoopvolle resultaten van het Westerse
aidsonderzoek.










