

China-politiek





DE FRANSE MINISTER van Defensie, Charles Millon, reist deze week door
China. De bewindsman werpt zich op als wapenleverancier voor het geval
het internationale wapenembargo wordt opgeheven dat werd ingesteld na de
moordpartij onder opstandige studenten op het Plein van de Hemelse Vrede
in 1989. Millon doet zijn best om voor Frankrijk een omvangrijk contract
in de wacht te slepen en, al doende, de concurrentie voor te blijven.
Over ruim een maand zal president Chirac op zijn beurt de Chinezen
trachten te overtuigen van de kwaliteit van het Franse wapentuig.


Tegen deze achtergrond is het minder verrassend dat Frankrijk zich heeft
verzet tegen het Nederlandse voornemen om namens de Europese Unie bij de
Verenigde Naties een resolutie in te dienen waarin China zou worden
veroordeeld wegens schending van de rechten van de mens. Er zijn
voldoende aanwijzingen dat het met die rechten in China nog steeds
bijzonder slecht gesteld is, en uit dien hoofde zou een duidelijke
Europese veroordeling zonder meer gerechtvaardigd zijn geweest. De
Franse vertegenwoordigers in het maanden vergende Unie-overleg over dit
onderwerp hadden bovendien laten weten dat Parijs de zorgen van de
andere lidstaten deelde. Maar toen het erom ging aan die zorgen uiting
te geven lieten de Fransen minister Van Mierlo in de steek. Het wapen
van de veroordelende resolutie zou volgens hen te bot zijn geworden om
nog langer doelmatig te kunnen zijn.

HOE DAN WEL   de gedeelde zorgen naar buiten hadden moeten worden
gebracht, is onduidelijk gebleven. Minister Van Mierlo reageerde op het
Franse veto tegen zijn plannen aanvankelijk geeuml;rgerd met het
dreigement dat het Nederlandse voorzitterschap dan helemaal geen
veroordelende resoluties meer zou indienen. Het ging volgens hem niet
aan kleine landen wel op hun schendingen van universele rechten aan te
spreken, en de grote vrijuit te laten gaan. Hoewel dit 'alles of
niets'-standpunt op zichzelf consistent mocht worden genoemd, kreeg de
Nederlandse bewindsman geen enkele steun. Ook hier bleek ergernis een
slechte raadgever - Van Mierlo bevestigde zijn reputatie zowel over
politiek temperament als over een dunne huid te beschikken. Voor de
tweede keer binnen een week moest hij retireren. Het resultaat van de
onderneming is een hopeloos verdeelde Europese Unie en een China dat als
lachende derde Denemarken bedreigt en Frankrijk prijst. De Denen hebben
namelijk aangekondigd nu zelf een resolutie te zullen indienen die door
andere lidstaten van de Unie kan worden gesteund. Maar zelfs als die
steun er komt, kan de Unie haar gezicht niet meer redden. Grote landen
als Frankrijk, Duitsland, Italieuml; en Spanje hebben het laten afweten
toen het voorzitterschap om eenheid vroeg en om solidariteit met de om
hun politieke overtuiging vervolgden in China. De Unie heeft een kans
laten lopen om het morele gezag waarop Europa zich zo graag laat
voorstaan, voor een ieder zichtbaar en voelbaar te maken. TOCH RESTEREN
VRAGEN  over de door Nederland gevolgde tactiek. In de politiek en meer
nog in de internationale variant daarvan gaat het erom gelijk te
krijgen. Dat houdt in een grote gevoeligheid voor de nuances en
tegenstrijdigheden in de standpunten van anderen. Zodra morele en
ethische uitgangspunten om de voorrang strijden met zakelijke belangen,
winnen doorgaans de laatste. De Franse wapenindustrie maakt moeilijke
tijden door. De concurrentie is zwaar. China is inderdaad ongevoelig
gebleken voor kritiek. Zelfs harde Amerikaanse maatregelen hebben in het
verleden op het regime in Peking nauwelijks indruk gemaakt. Washington
heeft daaruit de consequenties getrokken. De Franse houding liet zich
dan ook voorspellen. Van Mierlo heeft daarmee geen rekening gehouden of
willen houden. Hij is ten langen leste zijn doel voorbijgeschoten. De
nasmaak is bitter; de les is hard.









