Nederlands ontwerp voor kernreactor
Door een onzer redacteuren 
ROTTERDAM, 4 JULI. Een samenwerkingsverband
van Nederlandse onderzoeksinstellingen  heeft een ,,inherent-veilige'',
kleine kernreactor ontworpen die als warmtekracht-eenheid elektriciteit
en warmte kan leveren aan de industrie.
Vanmiddag peilden de onderzoekers de belangstelling van hetNederlandse
bedrijfsleven dat vooral in zijn hoedanigheid van potentieuml;le
stroom- en warmteafnemer is aangeschreven.
De presentatie in de aula van de TU Delft kwam precies drie jaar nadat
het Energie-onderzoek Centrum Nederland (ECN) bekendmaakte dat het een
studie naar een dergelijke kleine 'inherent veilige' kernreactor zou
beginnen. Bij de studie zijn ook de Kema, het Delftse reactorinstituut
IRI en ingenieursbureau Nucon (Stork) betrokken. De financiering kwam
tot dusver in hoofdzaak van het Programma Instandhouding Nucleaire
Competentie (PINC) van EZ. Het huidige PINC-programma loopt over een
half jaar af en wordt niet gecontinueerd.
Het nieuwe reactortype, dat de ontwerpers Incogen doopten, is een
afgeleide van een reactortype dat een jaar of vijftien geleden in
Duitsland ontstond en door Siemens als HTR-M tot prototype werd
gebracht. Publiek verzet tegen kernenergie heeft Siemens doen besluiten
verder onderzoek aan deze reactor te beeuml;indigen. De know-how is
voor weinig geld verkocht aan China. De HTR-reactor bij Hamm-Uentrop is
gesloten.
De Incogen-reactor is een gasgekoelde, grafietgemodereerde reactor die
werkt volgens een principe dat in Engeland - in heel andere uitvoering -
 al bijna vijftig jaar wordt gebruikt. De Incogen gebruikt tamelijk hoog
verrijkt uranium (tot bijna 20 procent verrijkt) dat ligt opgesloten in
grafietbollen met het formaat van een tennisbal. Het reactorvat bevat
een opstapeling van vele duizenden bollen (een 'pebble-bed') waar het
inerte gas helium tussendoor wordt gepompt. Het helium doet dienst als
koelgas en drijft als zodanig rechtstreeks een
geavanceerde gasturbine aan. In eerdere buitenlandse ontwerpen werd
meestal een tweetraps-koelsysteem gebruikt waarbij het koelgas water
verhitte dat - tot stoom gebracht - een stoomturbine aandreef.
Experimenten met een directe helium-kringloop liepen meestal vast in
heliumlekkage.
Het ontwerp is erop gericht een groot deel van de splijtingswarmte ook
rechtstreeks te bebutten. De reactor functioneert dus als
warmtekracht-eenheid. Ook dat is - binnen Europese context -
revolutionair. Belangrijk is verder dat de reactor modulair (dus als
koppelbare eenheden) is ontworpen. Een bedrijf kan dus elk gewenst
vermogen samenstellen.
De Incogen-reactor geldt als inherent veilig. Als de compressor die het
helium rondpompt uitvalt en de temperatuur van de bollen stijgt doet
dat, volgens een fysische wetmatigheid, het aantal splijtingen
automatisch dalen. Bovendien is het reactorvat zo ontworpen dat
voldoende hitte via geleiding naar buiten wordt afgevoerd.
Oververhitting wordt gegarandeerd voorkomen. Angst voor een grafietbrand
heeft in de acceptatie van dit pincipe altijd een grote rol gespeeld.
Eventueel kunnen de grafiet-ballen van een onbrandbare coating worden
voorzien, volgens ingewijden hoeft dat niet van komen.
Onder de 170 genodigden voor de presentatie van vanmiddag bevinden zich
voornamelijk de grote industrieuml;le stroom- en warmteafnemers.
Gegadigden voor participatie in de bouw zijn Koninklijke Schelde, Holec,
Stork Comprimo, Urenco Aerospace, DAF Special Products en voor wat
betreft de turbines: Thomassen, Interturbine en TOPPS.
