Koerden verlaten stad in Noord-Irak
HEIMAT SULTAN/ WASHINGTON/ BRUSSEL, 9 SEPT. Strijders van Masoud
Barzani's Koerdische Democratische Partij staan volgens een
VN-functionaris ter plaatse op het punt de grote stad Sulaymaniya,
bolwerk van de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK), in te nemen. De
PUK heeft Irak beschuldigd van gewapende steun aan de KDP, en de hulp
van de Verenigde Staten ingeroepen. Washington heeft echter laten
blijken niet van plan te zijn zich te mengen in de strijd tussen de
Koerdische groeperingen in het noorden van Irak. De kortstondige Iraakse
bezetting van de Koerdische stad Arbil, op verzoek van de KDP, leidde
vorige week tot twee Amerikaanse raketaanvallen op Zuid-Irak.
De ministers van buitenlandse zaken van de Europese Unie zijn er
intussen op een informele bijeenkomst afgelopen weekeinde in het Ierse
Tralee niet in geslaagd een gezamenlijk standpunt te formuleren over de
Amerikaanse aanvallen van vorige week op Irak. Frankrijk blijft erbij
dat de aanvallen een overdreven reactie zijn. Volgens Mogens Hansen,
veiligheidsfunctionaris van de VN voor de regio, heeft de PUK haar
gebouwen in Sulaymaniya verlaten. De PUK-aanhang zou samen met grote
groepen vluchtelingen uit de honderdduizenden inwoners tellende stad, op
weg zijn naar de Iraanse grens. Iran steunt de PUK. Hoeveel Koerden op
de vlucht zijn geslagen, is niet duidelijk; Teheran sprak vanochtend van
verscheidene duizenden vrouwen, kinderen en bejaarden.
De KDP, die ruim een week geleden de Koerdische stad Arbil met behulp
van het Iraakse leger veroverde op de PUK, bezette gisteren de stad Koi
Sanjaq en het dorp Degala, en kwam daarmee steeds dichter bij
Sulaymaniya. In Koi Sanjaq en Degala waren volgens een
Reuter-verslaggever geen sporen te vinden van een vastbesloten
PUK-verdediging. In Koi Sanjaq waren de winkels vandaag weer open.
De PUK meldde dat er paniek heerst in Sulaymaniya, ,,uit angst voor
onderdrukking door de Iraakse troepen''. ,,Een humanitaire catastrofe
tekent zich af, en de internationale gemeenschap kijkt werkeloos toe.''
,,Wij doen een beroep op de door de VS aangevoerde coalitie om voor het
te laat is, de Iraakse aanval tot staan te brengen'', aldus de PUK.
Bronnen bij internationale hulporganisaties meldden echter dat de
toestand in Sulaymaniya rustig is.
Op de weg van Koi Sanjaq naar Sulaymaniya, aan de grens tussen de
provincies Atbil en Sulaymaniya, was geen bewijs te vinden dat Iraakse
troepen of tanks bij de jongste strijd waren betrokken. Honderden
KDP-guerrillastrijders pauzeerden hier vanochtend in afwachting van
bevelen door te gaan naar Sulaymaniya in het zuidoosten of naar het
noorden terug te keren naar de strategische Dukan-dam, die elektriciteit
levert aan de stad Arbil. Sinds enkele jaren wordt het leven in Noord-Irak behee
rst door
gevechten tussen de rivaliserende KDP en de PUK, waardoor het gebied als
het ware is opgedeeld in een noordelijk door de KDP gecontroleerd en een
zuidelijk door de PUK gecontroleerd deel. De KDP vindt vooral een willig
oor in de buurlanden Turkije en Syrieuml;, waardoor er voor een steeds
meer geiuml;soleerd rakende PUK weinig anders overbleef dan in Teheran
aan te kloppen, zowel voor militaire als politieke steun. Iran maakte in
juli van dit jaar van de gelegenheid gebruik om met de Iraanse Koerden
in Noord-Irak af te rekenen. Ze drongen met tanks en troepen zeker 200
kilometer het gebied binnen. ,,Om terug te keren naar Iran'', aldus
Addurrahman, ,,wensten de Iranieuml;rs gebruik te maken van het door de
KDP gecontroleerd gebied in Noord-Irak. Dat was onacceptabel voor ons.
We vertelden hun dat ze op dezelfde wijze moesten terugkeren als ze
waren gekomen.''
Voor de KDP is het duidelijk dat de aanval van de PUK in de nacht van 16
op 17 augustus, gesteund door de Iranieuml;rs, vergelding was voor haar
weigering om de Iranieuml;rs tegemoet te komen. ,,Toen bovendien bleek
dat zeker 1.000  manPUK-troepen ons via Iran probeerden te omsingelen,
was het bewijs geleverd dat men uit was op terreinwinst in Noord-Irak.''
In Salahuddin, het hoofdkwartier van de KDP, werden vervolgens lange
brieven geschreven aan de VS en Weterse bondgenootschappen om hulp.
,,Veroordeel het optreden van de Iranieuml;rs'', luidde de noodkreet.
Toen Washington hierop slechts antwoordde met een nieuwe poging om de
vrede te bewerkstelligen tussen de PUK en de KDP, sloegen de stoppen in
Salahudin door. ,,Er bleef ons niets anders over dan om aan te kloppen
in Bagdad'', aldus een veiligheidsman van de KDP in Arbil.
Vertegenwoordigers van Westerse hulporganisaties in Arbil zeggen dat de
Iraakse troepen slechts 48 uur in de stad verbleven. ,,De KDP was in
korte tijd in staat om de orde en het gezag te herstellen'', aldus een
van hen. KDP-bronnen verklaren dat tussen de 1.500 en 2.000 mensen,
aanhangers van de PUK die de stad niet tijdig wisten te ontvluchten,
zich bij de Irakezen hebben gemeld. Dezen tekenden een verklaring dat ze
niet aan terroristische activiteiten zouden deelnemen, waarna ze zouden
zijn vrijgelaten. Bovendien werden er naar schatting 500 arrestaties
onder de bevolking verricht. Naast de PUK waren vooral de Turkmenen het
doelwit van de Irakezen, evenals de leden van de INC, het Iraakse
Nationale Congres. Het INC is een paraplu van Iraakse
oppositiegroeperingen tegen het bewind van Saddam Hussein, dat
grotendeels vanuit het Koerdische Noord-Irak opereerde.
Vertegenwoordigers van het INC zeggen dat zeker 250 van hun aanhangers
worden vermist of zijn gearresteerd. Rond de 100 anderen werden in
Qushtepe, ten zuiden van Arbil, waar ze in een militair kamp verbleven,
door het Iraakse leger gedood. Het INC heeft inmiddels bescherming
gekregen van de KDP en verblijft nu in Salahuddin.
Zonder Barzani openlijk aan te vallen veroordelen INC-aanhangers zijn
akkoord met Bagdad. ,,Leden van de Iraakse inlichtingendienst verblijven
nu overal in Noord-Irak, waardoor we ons leven niet langer zeker zijn'',
aldus een van hen. Het INC heeft inmiddels een beroep gedaan op het
Westen om hen op te nemen.
KDP-vertegenwoordigers zeggen met grote stelligheid dat het Iraakse
leger zich uit de regio heeft teruggetrokken. De troepen van Saddam
Hussein houden zich tenminste beneden de 36ste breedtegraad op. Het
gebied ten noorden daarvan wordt officieel door de geallieerden
beschermd. Maar het is duidelijk dat de grens naar het noorden is
opgeschoven, dichter naar Arbil toe. Ten zuiden daarvan, in Koi Sanjaq,
werd gisteren zwaar gevochten tussen de PUK en de KDP. De laatste is aan
de winnende hand. Het stadje is inmiddels in handen van Barzani, die nu
verder op lijkt te rukken naar Dukan, van waaruit Arbil normaal zijn
stroom krijgt. Deze stellling is nu in handen van de PUK. Het is
onduidelijk in hoeverre het Iraakse leger de KDP steunt in de strijd
tegen de PUK. VN-Waarnemers in Arbil zeggen dat het Iraakse leger op
korte afstand met zeker 50 tanks en duizenden manschappen aanwezig is.
Barzani heeft verklaard ten minste Dukan te willen veroveren op de PUK
om zo Arbil van elektriciteit te voorzien. Menigeen in Noord-Irak
verdenkt hem er echter van uit te zijn op de heerschappij over heel
Noord-Irak. Wellicht met behulp van het Iraakse leger.
