Clinton wendt conflict met Europa af
Door onze correspondent JUURD EIJSVOOGEL 
WASHINGTON, 17 JULI. President
Clinton heeft gisteren een dreigend conflict met de voornaamste
Amerikaanse handelspartners over economische sancties tegen Cuba
voorlopig afgewend.
Tot woede van een aantal Republikeinse Congresleden, maar tot opluchting
van de Europese Unie en Canada, liet Clinton gisteren weten dat
invoering van een omstreden onderdeel van een nieuwe sanctiewet ten
minste een half jaar wordt uitgesteld.
De zogeheten Helms-Burtonwet bepaalt onder meer dat buitenlandse
bedrijven in de Verenigde Staten voor de rechter gedaagd kunnen worden
als zij op Cuba gebruikmaken van eigendommen die het Cubaanse regime
onteigend heeft van Amerikaanse burgers die indertijd de Cubaanse
nationaliteit hadden. Naar verwachting zal die bepaling een golf van
rechtszaken tot gevolg hebben tegen buitenlandse ondernemingen. De wet
is scherp gehekeld in Europa, Canada en Mexico.
Clinton heeft gisteren van zijn recht gebruikgemaakt om de meest
omstreden bepaling van de wet op te schorten als dat in het nationale
belang is en de democratisering in Cuba dichterbij brengt. Hij zei de
periode van zes maanden te willen gebruiken om internationale steun te
werven voor maatregelen die de democratisering op Cuba stimuleren. Als
die periode voorbij is zal hij bekijken of de medewerking van de
bondgenoten voldoende is om de opschorting geheel of gedeeltelijk te
verlengen.
De Europese Unie verwelkomde het besluit van de Amerikaanse president,
maar zei dat Clinton niet ver genoeg ging omdat de dreiging van
juridische procedures tegen Europese bedrijven blijft bestaan. De EU
waarschuwde dat ze voorbereidingen blijft treffen voor
vergeldingsmaatregelen. De EU heeft herhaaldelijk haar ernstige bezwaren
uitgesproken tegen de zogeheten ,,extra-territoriale werking'' van de
Helms-Burtonwet, tegen het beginsel dat de Amerikanen derde landen
dwingen hun Cuba-politiek na te volgen. Ook de Nederlandse minister van
Buitenlandse Zaken deed dat in mei tijdens zijn bezoek aan Washington.
Andere onderdelen van de wet zijn al van kracht, zoals de bepaling dat
bestuursleden van bedrijven die op Cuba gebruik maken van onteigend
bezit, en ook hun familieleden, een visum voor de VS onthouden kan
worden. Begin deze maand maakte de Internationale Nederlanden Groep
(ING) bekend dat ze zich, bevreesd voor de gevolgen van de wet,
terugtrekt uit de financiering van de suikeroogst op Cuba.
De Republikeinse senator Jesse Helms, voorzitter van de
sentaatscommissie voor buitenlandse zaken en een van de twee
initiatiefnemers van de wet, veroordeelde het besluit van de president
scherp. ,,Clinton is gecapituleerd voor Fidel Castro en zijn
buitenlandse zakenpartners''. De invloedrijke gemeenschap van Cubaanse
Amerikanen, bij de verkiezingen een belangrijk stemmenblok in Florida en
New Jersey, wenden al hun invloed in de Amerikaanse politiek aan om de
druk op Castro zo hoog mogelijk op te voeren. President Clinton was
aanvankelijk niet van plan de Helms-Burton wet te tekenen, tot het
Cubaanse regime in februari twee burgervliegtuigjes neerschoot van
Cubaans Amerikaanse activisten.
Door te bepalen dat er in elk geval geen rechtzaken aanhangig gemaakt
kunnen worden voor 1 februari 1997 (zes maanden na 1 augustus), heeft
Clinton het netelige besluit uitgesteld tot na de presidentsverkiezingen
op 5 november.
De Cubaanse minister van buitenlandse zaken Roberto Robaina heeft
gisteren gezegd dat het opschorten geen verandering brengt in het
illegale karakter ervan. Volgens Robaina probeert president Clinton
zowel God als de duivel te vriend te houden.
In Den Haag is het besluit met gemengde gevoelens ontvangen. ,,Een
positief teken dat erop wijst dat de VS rekening houden met de belangen
van derde landen'', zei een woordvoerder van Buitenlandse Zaken.
