Teleurstelling over fiasco milieutop
Door onze redacteur KAREL KNIP
NEW YORK, 28 JUNI. De VN-conferentie over
milieu en ontwikkeling is op een mislukking uitgelopen. De bijeenkomst,
die de wereldmilieutop in Rio de Janeiro (1992) evalueerde en nieuwe
initiatieven moest nemen, levert een slotdocument op zonder enige
concrete en vernieuwende passages.
Tevens is geen overeenstemming bereikt over een politieke verklaring die
het Rio-proces nieuw elan had moeten geven. Met het vorderen van de
middag schrapte de onderhandelingscommissie, die in tijdnood raakte,
gisteren in hoog tempo bijna alle passages in het ontwerpdocument
waarover nog geen overeenstemming bestond of verving deze door een sterk
afgezwakte variant. Tegen zeven uur 's avonds (lokale tijd) wisten veel
onderhandelaars niet meer welke passage nog bewaard was en welke
formulering uiteindelijk was gekozen. De definitieve tekst, die nog door
de algemene vergadering moest worden goedgekeurd, kon pas vanochtend
gereed zijn.
Vrijdagochtend vroeg sneuvelde de 'politieke verklaring' waarvan een
inspirerende en vernieuwende functie had moeten uitgaan. Later werden
ook passages in het hoofddocument geschrapt omdat er geen consensus voor
was. Zo ontbreken nu in het definitieve document harde passages over
uitbreiding van ontwikkelingshulp, over een bosverdrag, over beperking
van de CO -uitstoot, over belasting op vliegtuigbrandstof en over
technologie-overdracht. Voor minister Pronk was het een grote
teleurstelling. Samen met een Tanzaniaanse collega ontwierp hij een concrete uit
spraak over de verplichting de
ontwikkelingshulp, die sinds Rio voortdurend achteruit is gegaan, weer
op peil te brengen. Na veel inspanning was een tamelijk ver gaande
formulering gevonden die voor veel donorlanden acceptabel was, maar die
werd binnen de kortste keren door de G-77 'weggeschoten'. (De G-77 is de
groep van ruim 120 ontwikkelingslanden.) Pronk: ,,Ik analyseer nog hoe
dat kon. Ik wijt het voor een deel aan onervarenheid en voor een deel
aan de verwarring bij de G-77. Maar er is ook sprake van
ongeiuml;nteresseerdheid. De Afrikanen kwamen niet eens meer naar de
vergadering.''
Minister De Boer, die eveneens met een Tanzaniaanse collega werkte aan
een tekst waarin de weg zou worden geeuml;ffend voor een bosverdrag met
wettelijk bindende bepalingen, zoals het klimaat- of
biodiversiteitsverdrag, overkwam min of meer hetzelfde. Halverwege de
week was er een tekst waartegen niet veel verzet meer leek - men
verplichtte zich tot onderhandelen.
Nu ligt er een sterk afgezwakte variant, waarin wordt aanbevolen de
haalbaarheid van internationale regelingen, bij voorbeeld een wettelijk
bindend instrument, te onderzoeken.
De meeste onderhandelaars weigeren de term mislukking te gebruiken.
Alleen een Nederlandse vertegenwoordiger van de VN-commissie voor
duurzame ontwikkeling (de CSD, die het Rio-proces bewaakt) wees de term
aan het begin van de avond niet langer af. Verbitterde
milieu-organisaties noemden de uitkomst van de conferentie ,,verraad''
aan de duizenden die zich in de ontwikkelingslanden inzetten voor
uitvoering van het Rio-programma.
U moet zelf maar oordelen, zei Razali Ismail, de Maleisische voorzitter
van de Algemene Vergadering in een persconferentie. ,,Het was een
eerlijke poging. Het slechte resultaat kan een signaal zijn.'' Razali
stemde ,,tot op zekere hoogte'' in met de suggestie dat de G77 met het
tegenhouden van de politieke verklaring de industrielanden hadden willen
tarten. ,,Maar ook andere landen waren tegen. Wij bij de VN moeten leren
omgaan met het besef dat regeringen kennelijk niet
vijf jaar lang in milieu geiuml;nteresseerd blijven.''
Minister Pronk, die de bijeenkomst geen mislukking maar ook geen groot
succes noemt, wijt het slechte resultaat aan de verkeerde opzet van de
conferentie, een gevolg van onbekendheid met het begrip
evaluatie-conferenties. Ten onrechte is het idee ontstaan dat over de
uitgangspunten van Rio opnieuw onderhandeld kon worden, meent Pronk.
,,Het is een heronderhandelings-conferentie geworden.'' Pronk toonde
zich bezorgd over de verharding van de ideologische tegenstelling tussen
noord en zuid. ,,De ontwikkelingslanden vinden hulp een recht en
verwerpen eigenlijk alle voorwaarden die onzerzijds aan die hulp gesteld
worden.''
Minister De Boer, terugkijkend op ,,uiterst moeizaam'' onderhandelen,
houdt zich vast aan de bescheiden successen die er toch ook waren. ,,
Het gaat nu eenmaal met kleine stapjes.'' Het bosverdrag is nog binnen
bereik en het zag er gisteravond naar uit dat ten aanzien van CO2 om
significante reducties in 2001 gevraagd zou worden. Bovendien zijn de
drie Europese initiatieven op gebied van eco-efficieuml;ntie,
zoetwaterbeheer en energie vrijwel integraal in het document opgenomen.
