

Meerderheid van links in Frans parlement






Door onze correspondent MARC CHAVANNES


PARIJS, 2 JUNI. Lionel Jospin is de nieuwe minister-president van
Frankrijk. De linkse partijen hebben een absolute meerderheid behaald
bij de vervroegde algemene verkiezingen. President Chirac zag zijn
rechtse coalitie gehalveerd.


De president moet de macht nu delen met de voormalige oppositie. Jospins
Parti Socialiste herstelde zich van de zware nederlaag in '93, maar won
niet genoeg zetels om alleen te kunnen regeren. PS (240) plus verwante
socialisten (33) en Groenen (7) haalden 280 zetels. De absolute
meerderheid ligt op 289 zetels. Dat betekent dat de 38 zetels van de
communisten (PCF) onmisbaar zijn. De komende dagen moet blijken wat zij
eisen in ruil voor regeringsdeelname of steun aan een linkse regering.
De PCF is tegen het Verdrag van Maastricht en de Europese munt.

Op de Franse beurs daalden de koersen vanmorgen met anderhalf procent,
waarmee aandelen in totaal 9 procent van hun waarde kwijt zijn geraakt
in de laatste twee weken. De valutamarkt anticipeerde op een mindere
begrotingsdiscipline in Frankrijk, en de belofte van Jospin om
Italieuml; op te nemen in de kopgroep van landen die beginnen met de
Economische en Monetaire Unie. Samen met het vastlopen gisternacht van
het Duitse begrotingsoverleg sterkte dat het vooruitzicht op een brede,
zwakke muntunie. Dat leidde tot een vlucht in de dollar die met twee
cent in koers steeg.

In zijn eerste woorden na het duidelijk worden van de linkse zege toonde
Jospin zich gisteravond ernstig en voorzichtig. ,,Ik begrijp het diepe
verlangen van het volk naar verandering. Maar we zijn de tijd voorbij
van het naiuml;eve geloof dat alles direct kan. Daar gelooft niemand
meer in. Er is een beredeneerde en klemmende vraag om werkelijke, lange
termijn vooruitgang, vooral voor de minst bevoorrechten.''

Volgens de man die vanaf vandaag Frankrijk bestuurt (op buitenlands
gebied samen met de president) verwachten de Fransen van de nieuwe
regering ,,meer justitie, een fundamentele vernieuwing van het openbare
leven en de democratie, een sociale en economische politiek in dienst
van de mens, een herorieuml;ntatie van de Europese constructie - waar
wij voorstanders van zijn - en scrupuleuze aandacht voor de problemen
van Franse burgers in hun dagelijks leven''.

Het is de derde keer in elf jaar dat in Frankrijk een president en een
regering van tegengestelde politieke kleur met elkaar moeten
samenwerken. Alleen de leider van extreem-rechts heeft Chirac opgeroepen
af te treden. Tweederde van het Franse volk wil volgens een
opiniepeiling dat hij doorregeert; zelf heeft de president te verstaan
gegeven dat hij dat ook vast van plan is. Op de aanstaande Frans-Duitse
top in Poitiers (volgende week) en de Eurotop van Amsterdam (16 en 17
juni) zullen Chirac en Jospin al vorm moeten geven aan de
'cohabitation'.

In kringen van de verslagen centrum-rechtse coalitie was de
verbijstering groot. Verschillende kopstukken suggereerden dat een
hergroepering van het politieke landschap ter rechter zijde
onontkoombaar was. Het extreem-rechtse Front National haalde
eacute;&eacute;n zetel, maar hielp links bij zijn zege door stemmen van
de voormalige coalitie weg te zuigen. Oud-president Giscard d'Estaing,
die zijn Kamerzetel in de Auvergne met enige moeite redde, riep op tot
herstel van het politieke centrum. De pro-Europese liberale groepering
UDF, die hij oprichtte maar waarvan hij de leiding vorig jaar moest
overdragen aan Franccedil;ois L&eacute;otard, heeft volgens hem zijn
identiteit te veel ondergeschikt gemaakt aan het regeringsbelang, dat
werd gedomineerd door Chiracs neo-gaullistische RPR-partij.

De RPR riskeert op korte termijn het meest een scheuring. Philippe
Seacute;guin, die vorige week te elfder ure werd aangewezen als
'lijsttrekker', uitte zijn nauwelijks ingehouden kritiek op het door
oud-premier Juppeacute; namens de verslagen meerderheid gevoerde
beleid. Het is aannemelijk dat hij een nieuwe, brede,
sociaal-gaullistische partij zal vormen als Juppeacute; niet ook zijn
post als voorzitter van de RPR opgeeft. Seacute;guins mede-leider van
het anti-Maastrichtfront van 1992, Charles Pasqua,
heeft zich in dezelfde zin uitgelaten.

Dankzij hun lijstverbinding met de socialisten hebben de Franse Groenen
voor het eerst vertegenwoordigers in de Assembleacute;e Nationale. Hun
voorvrouw Dominique Voynet was uitgelaten over de zeven
parlementszetels, maar herinnerde Jospin aan de gemaakte afspraken:
snelle verkorting van de werkweek (naar 32 uur), verminderen van
kernwapens en kernenergie, nadruk op openbaar vervoer. Zowel Voynet als
communistenleider Hue heeft gezegd in principe te willen deelnemen in
een nieuwe regering. Gezien de onzekerheid over deelname van deze en
andere kleine, linkse partijen is over de personele samenstelling van
een nieuwe regering nog niets met zekerheid te zeggen. Aannemelijk is
dat Dominique Strauss-Kahn een sleutelrol in de hoek van economie en
financieuml;n gaat vervullen. Martine Aubry, royaal gekozen in Lille,
wordt getipt voor een sociaal ministerie. Of haar vader, Jacques Delors,
een Europese of buitenlands-politieke rol gaat vervullen is bron van
speculaties. Catheacute;rine Trautmann wordt genoemd voor een post in
de sfeer van de grote stadsproblemen.












