China zegt bezoek minister Wijers af
Door een onzer redacteuren
DEN HAAG, 15 APRIL. China heeft het bezoek uitgesteld dat een
handelsdelegatie onder leiding van minister Wijers (Economische Zaken)
in juni zou brengen. Reden is de kritiek die minister Van Mierlo
(Buitenlandse Zaken) als EU-voorzitter heeft geuit op het naleven van de
mensenrechten.
Dit heeft het Chinese ministerie van Buitenlandse Handel en Economische
Samenwerking vandaag aan de Nederlandse regering laten weten. China
noemt als reden voor het uitstel de ,,recente ontwikkelingen in de
bilaterale politieke relaties''.
Van Mierlo uitte zijn kritiek twee weken geleden in de
mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties in Genegrave;ve. De
bewindsman slaagde er niet in zijn kritiek om te zetten in een door de
gehele EU ondersteunde resolutie. Met name Frankrijk, maar ook
Duitsland, Italieuml; en Spanje verzetten zich ertegen. Daarop diende
Denemarken vorige week een resolutie in waarin China wordt veroordeeld.
De Verenigde Staten hebben hun steun toegezegd aan de Deense resolutie,
waarover deze week wordt gestemd in de VN-mensenrechtencommissie.
China heeft eveneens wederzijdse bezoeken en een uitwisseling van Deense
en Chinese functionarissen afgeblazen. Een woordvoerder van het Chinese
ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigde Denemarken van inmenging
in interne aangelegenheden. ,,Ze moeten hun confronterende wijze van
optreden veranderen'', aldus de Chinese woordvoerder.
De handelsdelegatie van de top van het Nederlandse bedrijfsleven zou van
7 tot en met 14 juni China bezoeken. Vijftig 'captains of industry'
hadden onder leiding van Wijers en werkgeversvoorzitter H. Blankert
(VNO-NCW) de economische banden aan willen halen.
De Nederlandse regering en Blankert reageren uiterst teleurgesteld op
het afzeggen van China. Van Mierlo die op Malta verblijft voor de
Middellandse zee-conferentie, reageerde nauwelijks verrast op het
uitstel van China: ,,Het lag in de lijn der dingen dat een land als
China zoiets doet.'' Van Mierlo noemde de opstelling van China
,,frustrerend voor het werk van de Verenigde Naties''. Een woordvoerder
van Buitenlandse Zaken voegt daaraan toe dat ,,het voor Nederland in het
verleden altijd mogelijk was om eacute;n economische contacten te
onderhouden eacute;n een stevige politieke dialoog te voeren, ook over
mensenrechten. Jammer dat dat nu niet het geval is.'' Buitenlandse Zaken
geeft te kennen dat de Chinese opstelling niet tot een wijziging in het
Nederlandse beleid ten aanzien van Peking zal leiden.
Minister Ritzen (Onderwijs) zal eind mei naar China gaan en hij heeft
nog niets over een eventueel uitstel gehoord. Hetzelfde geldt voor
bezoeken later dit jaar van minister Sorgdrager (Justitie) en Van
Aartsen (Landbouw).
Blankert heeft kritiek op minister Van Mierlo. ,,Er is onvoldoende
begrip voor gevoeligheden die bij de Chinezen voor de openlijke kritiek
bestaan. Het resultaat is onnodig prestigeverlies en schade voor het
Nederlandse bedrijfsleven.''
De afgelopen jaren heeft de economische relatie tussen beide landen zich
gunstig ontwikkeld. Binnen de EU is Nederland de vierde handelspartner
van China, dat jaarlijks voor 3,5 miljard gulden in Nederland afzet.
Omgekeerd exporteert Nederland jaarlijks ter waarde van 1,3 miljard
gulden. De Nederlandse investeringen in China vertegenwoordigen een
veelvoud van dat bedrag.
Het door China aangekondigde uitstel van het bezoek leidt tot
uiteenlopende reacties in de Tweede Kamer. ,,Het leidt niet tot
afstel'', meent het Kamerlid Van Walsum (D66). ,,Als we ons de mond
laten snoeren door landen waar we denken economisch gewin te halen, zijn
we op de verkeerde weg.''
Volgens VVD-woordvoerder Hessing heeft Van Mierlo ,,principieel juist
maar tactisch onhandig gehandeld''. Omdat Van Mierlo zich niet van de
bezwaren van onder andere Frankrijk had vergewist, kwam volgens het
Kamerlid de verdeeldheid van de EU aan het licht. Hessing meent dat
premier Kok nu naar China moet gaan ,,om de boel recht te trekken''.
Voor PvdA-woordvoerder Van Traa komt het uitstel niet onverwacht. ,,Maar
ik vind niet dat Van Mierlo China verkeerd heeft aangepakt, we moeten
ons zelfrespect behouden.'' Volgende week komt een delegatie van de
Chinese Volksvergadering naar Den Haag. Van Traa wil geen wraak nemen
door,,dat bezoek af te zeggen. Maar ik wil deze kwestie wel bovenaan de
agenda zetten.''
CDA-woordvoerder G. Leers wijdt het uitstel ,,vooral aan onhandig
gemanoeuvreer en geklungel'' van het kabinet. 
