In Rusland moeten nu ook voetballers in de rij staan
Door onze correspondent HANS NIJENHUIS 
MOSKOU, 11 SEPT. Feyenoord heeft
hernieuwd kennis gemaakt met het voetbal in Rusland en de Rotterdammers
hebben kunnen concluderen dat het er slecht voorstaat. Vier jaar geleden
verloren zij nog in een goed gevuld stadion van Spartak Moskou. Gisteren
wonnen zij eenvoudig van stadgenoot CSKA (0-1), zonder dat iemand in Rusland zic
h erover opwond.
,,Het is hier grauw en grijs'', zei doelpuntenmaker Kees van Wonderen na
afloop. ,,Ik heb het in het buitenland zelden zo slecht naar mijn zin
gehad.''
Het begon al bij aankomst op het vliegveld. In de Sovjet-tijd zou een
machtige club als CSKA, destijds innig verbonden met de strijdkrachten,
de Rotterdamse delegatie zonder problemen van het vliegtuig naar het
stadion hebben geleid. Maandag moesten de Feyenoorders net als ieder
ander een uur in de rij staan voor de controle van visa en paspoorten,
waardoor zij te laat aan de training begonnen.
De luchthaven Sjeremetjevo mag als symbool worden gezien voor het
hedendaagse Rusland. De faciliteiten zijn de afgelopen
jaren nauwelijks verbeterd - dat de roltrap het na een maandenlange
reparatie weer deed was afgelopen voorjaar goed voor een
krantenbericht - maar de prijzen die ervoor worden gevraagd zijn
drastisch gestegen. De kruiers die de dertig Rotterdamse sporttassen van
de bagageband naar de voor de deur gereedstaande bus reden, brachten 250
dollar in rekening. Verzorger Geert Meijer reageerde ontzet.
Uiteindelijk hoefden de Rotterdammers 'slechts' honderd dollar te
betalen.
Bij de wedstrijd waren volgens optimistische schattingen 5.000
toeschouwers, onder wie honderden dienstplichtigen in uniform voor wie
dit verplichte avondjes uit zijn. Functionarissen van CSKA wezen ter
verklaring op de late aanvangstijd (in verband met de rechtstreekse
televisieuitzending in Nederland). Meegereisde Feyenoordsupporters waren
er nauwelijks omdat het organiseren van een chartervlucht naar Moskou op
problemen was gestuit.
Uitzonderlijk was de geringe opkomst niet: de topper Dinamo
Moskou-Zenith Petersburg werd onlangs overdag gespeeld en trok niet meer dan dui
zend toeschouwers. Het voetbal in Rusland is
eenvoudig niet meer wat het geweest is. Het publiek heeft de
belangstelling verloren voor een competitie die aanmerkelijk minder
interessant is geworden sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie.
Topclubs als Dinamo Kiev (Oekraiuml;ne) en Dinamo Tiflis (Georgi&euml;)
spelen tegenwoordig in eigen vaderlandse competities. De vijf Moskouse
clubs - Spartak, Dinamo, Torpedo, Lokomotiv en CSKA - beconcurreren
elkaar nog wel, maar met slechtere spelers.
Alleen CSKA al heeft de afgelopen jaren bijna een compleet elftal naar
het buitenland zien vertrekken. Tot de oud-spelers behoren onder anderen
Kornejev (Heerenveen), Soekov (Vitesse), Demtsjenko (Ajax), Kharin
(Chelsea) en de grote belofte Radimov (Real Zaragoza). Provinciale
verenigingen als Alanija Valdikavkaz, voetballend tegen de grens met
Tsjetsjenieuml;, en Rotor Volgograd, zijn nog niet door Westerse scouts
ontdekt en voeren nu de ranglijst aan.
Behalve de slechte financieuml;le situatie bij de voetbalclubs in
Rusland, is er die bij de toeschouwers. Mensen die druk bezig zijn in
hun levensonderhoud te voorzien hebben weinig tijd voor een bezoek aan
het stadion, zeker niet als dat zoals gisteravond bij de
Europa-Cupwedstrijd tegen Feyenoord 25.000 tot 50.000 roebel moet kosten
(8 tot 16 gulden). Niet alleen voetbal, aacute;lle sporten worden
slechter bekeken dan vroeger. Als de televisie wedstrijden rechtstreeks
uitzendt, is het vaker Wimbledon of tennis in New York, dan de
voetbalwedstrijd Oeralmasj-Tekstilsjik.
Feyenoord werd geconfronteerd met de problemen bij aankomst in het
stadion. De voetbaltempel is geheel onoverdekt en naar Westerse
begrippen troosteloos. Op de tribunes geen kuipstoeltjes maar verveloze
houten banken. Het veld wordt omringd door een atletiekbaan die al jaren
geleden in onbruik is geraakt. Tijdens de training van Feyenoord brandde
de veldverlichting op halve kracht. Achter eacute;&eacute;n van de
doelen stookten onbekenden een vuurtje.
Het enige teken van ontwikkeling was te zien aan de aacute;chterkant
van de tribunes. Daar heeft tegenwoordig overdag een markt plaats en
elke vrije ruimte in de catacomben is door de stadiondirectie verhuurd
aan handelaren. Er is een niet zo bekende bank gevestigd, een werkplaats
voor de montage van auto-alarmsystemen en een winkel voor
'jachtbenodigdheden'. Integratie van sport en
commercie is voor stadiondirecties in Rusland de enige manier hun
onderneming draaiende te houden nu de traditionele sponsors -
overheidsinstanties - geen geld meer hebben.
En dat is dan nog het stadion van Dinamo Moskou, de vroeger voor 'sjiek'
doorgaande club die werd gesteund door de veiligheidsdiensten. Het
stadion ligt op een centrale plek in Moskou en biedt plaats aan 51.000
toeschouwers. Het eigen terrein van CSKA telt slechts 10.000 zitplaatsen
en is nu bovendien in renovatie. Met de opbrengst van aan het Westen
verkochte spelers wordt veldverwarming aangebracht.
Een fanatiek publiek hoefde Feyenoord niet te vrezen. Toen de Feyenoorders tegen
 zessen in hun trainingspakken bij het
stadion arriveerden stond hun bus minutenlang op straat stil. En met de
deur open, omdat de chauffeur de weg naar de ingang was gaan vragen.
Bekende voetballers als Ronald Koeman en Gaston Taument konden zo worden
aangesproken. Tientallen mensen liepen voorbij maar niemand keek op of
om.
De enigen die zich over Feyenoord opwonden waren de Russische
voetbaljournalisten. ,,Arie Haan lijkt een indrukwekkende en vrolijke
man'', schreef het toonaangevende sportdagblad Sport Express. ,,Helaas
sprak hij bijna uitsluitend Vlaams.'' Noch Feyenoord noch CSKA had voor
een tolk gezorgd. Een redacteur van het Russische blad 'Voetbal' die
gebroken Engels sprak, was door de Moskouse club gevraagd te vertalen.
Nadat Haan bijvoorbeeld zei dat hij CSKA 'indrukwekkend' vond, kregen de
Russische lezers voorgezet dat de Nederlandse trainer vond dat CSKA zijn
tegenstander goed 'onder druk' zette.
Na de nederlaag zochten de Russen hun heil in het verleden. In Rusland
zijn - volgens veel Russen zelf althans - de wonderen de wereld nog niet
uit. Trainer Tarchanov herinnerde er gisteren na afloop nog maar eens
aan: een UEFA-Cupwedstrijd bestaat uit twee delen. Twee jaar geleden
speelde het grote Barcelona hier in Moskou 1-1. In Nou Camp kwam de
toenmalige club van Ronald Koeman met 2-0 voor, om vervolgens toch nog
met 2-3 te verliezen.
Feyenoord heeft gisteravond in Moskou een uitstekende uitgangspositie
verworven voor het bereiken van de tweede ronde van het
UEFA-Cuptoernooi. De Rotterdammers wonnen met 1-0 van CSKA dankzij
middenvelder Van Wonderen, die vijf minuten voor tijd het enige doelpunt
maakte. Van Wonderen rondde een slimme pass van Larsson knap af. De
27-jarige oud-speler van NEC en NAC, opgegroeid in Bennekom, maakte
gisteren zijn Europa-Cupdebuut.
Feyenoord dankte de overwinning aan een betrouwbare verdediging en een
spaarzame counter. Onder leiding van de ervaren aanvoerder Koeman, die
zijn medespelers af en toe een geruststellend tikje op de bil gaf, kwam
Feyenoord zelden in gevaar.
