Oranje voert eendjes en verslaat Bafana Bafana
Door onze correspondent LOLKE VAN DER HEIDE
JOHANNESBURG, 5 JUNI. Aron Winter en Phillip Cocu dollen gezamenlijk
een hele kluit Zuid-Afrikaanse spelers. De Oranjehemden kunnen het met
z'n tweeeuml;n gemakkelijk af, de tegenstanders zijn niet meer dan drie
turven hoog. Het zijn weeskinderen uit SOS kinderdorp Ennerdale, nabij
Johannesburg, waaraan een groepje van zes Nederlandse spelers samen met
bondscoach Guus Hiddink gisteren een bezoek bracht.
De spelers lopen wat onwennig rond, maar Hiddink voelt zich tussen het
kleine grut duidelijk in zijn element. De kinderen kruipen tegen hem
aan, hij aait ze over de bol. ,,Je ziet hier veel rijke patsers in
Zuid-Afrika'', zegt een duidelijk meelevende Hiddink, ,,maar dit hoort
er ook bij''. De kinderen hebben de dag van hun leven. Ze krijgen
Oranjevaantjes, een paar ballen van de KNVB en mogen op de foto met
buitenlandse voetbalsterren waar ze tegenop kijken als mensen van een
andere planeet.
Vooral de donkere Nederlandse spelers trekken veel bekijks. Kleur is in
Zuid-Afrika zeer belangrijk. Achtergebleven zwarte groepen richten zich
op zwarte helden. ,,Ik wist helemaal niet dat er zwarte mensen in
Holland wonen'', zegt de 14-jarige Brendan, een van de oudere jongens in
het kinderdorp. Gretig toont hij de buitenlandse gasten hoe vaardig hij
zelf een balletje kan rondtrappen. Johnny Bosman van FC Twente is onder
de indruk: ,,Je kunt wel op je reet in het hotel blijven liggen, maar
dit wilde ik toch wel graag zien.''
Ook staatssecretaris voor sport Erica Terpstra heeft de moeite genomen
naar de afgelegen township Ennerdale te komen. Onderweg naar het
kinderdorp rijdt de bus eerst langs de goudmijnen en vervolgens langs
enkele krottenwijken van Johannesburg, waar mensen tussen golfplaten en
kartonnen dozen leven. Een paar uur later lopen de spelers weer door de
glimmende luxe van Sandton City, de gigantische shopping mall waar de
rijkdom geen grenzen kent.
Zo ziet de Nederlandse delegatie tot haar verbijstering de twee werelden
van Zuid-Afrika, de sloppen van de zwarte townships aan de zuidrand van
Johannesburg en de extravagante rijkdom in de noordelijke wijken. Een
spottende Zuidafrikaanse aanwezige in het kinderdorp merkt terloops op:
,,Dit is de typische Europese manier om Zuid-Afrika te bezoeken. Even de
eendjes voeren in een township om wat blanke schuld af te lossen
en vervolgens weer terugkeren naar de goed gevulde tafel.''
Parallel aan de ongelijke sociale ontwikkeling liep in het 'oude
Zuid-Afrika' langs de lijnen van blank en zwart een verschil in
sportbeleving. Op uitstekende accommodaties beoefenden de blanken rugby
en cricket. Op armetierige veldjes en met lekke ballen speelden de
zwarten een potje voetbal.
Die raciale verdeling is nog vrijwel onveranderd. Het nationale
rugbyteam is nog bijna geheel blank. Bafana Bafana, het nationale
voetbalelftal, is grotendeels zwart. De naweeeuml;n van de oude tijd
zijn voor het voetbal ook nog lang niet voorbij. Hoewel de apartheid al
weer vier jaar tot het verleden behoort en Zuid-Afrika een door het ANC
geleide regering heeft, moeten veel voetbalclubs zich nog steeds redden
in zware omstandigheden. Zuid-Afrika werd in 1992 na een jarenlange
status als paria, weer toegelaten tot de internationale voetbalbond
FIFA. Nederland is na Duitsland het tweede Europese land dat de zuidpunt
van Afrika aandoet. De KNVB heeft zich het lot van het Zuidafrikaanse
voetbal aangetrokken. Het bezoek van de Nederlanders stond vooral in het
teken van samenwerking en ondersteuning. KNVB-voorzitter Jeu Sprengers
en zijn collega van de Zuidafrikaanse bond SAFA, Molefi Oliphant,
tekenden een overeenkomst waarbij de KNVB zich verplicht tot
financieuml;le en technische ondersteuning.
Ook het Nederlands Olympisch Comiteacute; is al enige tijd bezig met
het geven van sportieve ontwikkelingshulp aan Zuid-Afrika. NOC*NSF
steunt de non-profit organisatie SCORE, die duizenden kinderen in
achtergestelde gebieden de gelegenheid biedt zich sportief te
ontwikkelen.
Sport en politiek zijn een onlosmakelijk geheel in Zuid-Afrika. In dat
kader nodigde de Zuidafrikaanse regering Ruud Gullit uit om hem te
bedanken voor zijn opstelling tegen de apartheid in de jaren tachtig. De
,,thuisgekomen'' zoon Gullit ontving gisteren van president Nelson
Mandela de hoogste onderscheiding die een buitenlander kan krijgen, de
medaille van De Goede Hoop.
In 1987 werd Gullit in Europa gekozen tot voetballer van het jaar; hij
droeg zijn prijs op aan Nelson Mandela, op dat moment - tot zijn
vrijlating in 1990 - gevangene van het apartheidsregime. Een lyrische
Mandela zei gisteravond: ,,Wij blijven altijd dank verschuldigd aan Ruud
en het Nederlandse volk voor hun solidariteit.'' Na de door een koor uit
Soweto gezongen volksliederen (twee coupletten van het Wilhelmus)
poseerde Mandela met de Nederlandse ploeg, elf glunderende gezichten om
hem heen. Zuid-Afrika verloor vervolgens tamelijk kansloos van
Nederland, maar dat kon de pret van Mandela niet drukken. ,,Ons team
heeft zich kranig geweerd', zei hij, ,,jammer dat we niet hebben
gescoord.''
In de feestzaal van het FNB-stadion van Johannesburg mocht Gullit na de
wedstrijd van de SAFA ook nog een borstbeeld van Mandela in ontvangst
nemen. De voormalige international werd door de Zuidafrikanen met lof
overladen. ,,Onze grote vriend uit Holland'', noemde minister van sport
Steve Tshwete hem. Terwijl de officials om hem heen stonden, zat het
feestvarken zelf op een leren driezitsbank en hoorde de loftuitingen met
een brede glimlach aan.
Een helft lang kon het Zuidafrikaanse elftal gisteravond de
tegenstanders uit Nederland redelijk bijbenen in de strijd om de
Mandela-cup, een oefenduel ter ere van de inauguratie van de zwarte
president, drie jaar geleden. Maar voetbal gaat om het maken van
doelpunten en daarin slaagden de Zuidafrikanen niet, ondanks twee
opgelegde kansen. Oranje scoorde wel, in de negende minuut via een
afstandsschot van Giovanni van Bronkhorst. In de tweede helft konden de
Nederlanders het duel eenvoudig uittikken, de Afrikaanse kampioenen uit
1996 kwamen er niet meer aan te pas. In de zestigste minuut bepaalde
invaller Jean-Paul van Gastel met een onhoudbaar schot vanaf twintig
meter de eindstand op 2-0.
Zuid-Afrika speelde, zoals van tevoren door bondscoach Clive Barker
aangekondigd, niet in zijn sterkste opstelling. De coach spaarde de
meeste van zijn vaste krachten voor het WK-kwalificatieduel tegen Zambia
van aanstaande zondag. Zuid-Afrika moet die wedstrijd winnen om in de
race te blijven voor het WK 1998 in Frankrijk. Van de zeventien
Zuidafrikaanse spelers die gisteren werden ingezet, komen er zondag naar
verwachting maar vier in het veld.
Barker gebruikte zijn gelegenheidsopstelling niet als excuus voor de
nederlaag: ,,In alle eerlijkheid, we zijn overklast.'' Zijn Nederlandse
collega Guus Hiddink was tevreden: ,,We waren technisch en mentaal het
betere team. In zijn geheel was het voor ons een eenvoudige partij.''
