


Zorgen voor Zalm





NOEM HET MAAR een luxeprobleem waarmee minister van Financieuml;n
Gerrit Zalm worstelt. Burgers en bedrijven storten dit jaar ruim twee
miljard gulden meer aan belastingen in de schatkist dan was geraamd.
Deze meevaller - voor de belastingbetalers overigens eerder een
tegenvaller - is te danken aan de voorzichtige uitgangspunten voor het
begrotingsbeleid van het kabinet en aan de hogere economische groei in
Nederland. Van iedere extra verdiende gulden gaan ongeveer twee kwartjes
richting schatkist.


Tegelijkertijd slagen Zalm en het kabinet-Kok er in om de
begrotingsdiscipline aan de uitgavenkant te handhaven. Eens temeer
blijkt hoe verstandig het is geweest om in het regeerakkoord een
uitgavenlijn vast te stellen. Aan die uitgavendiscipline is in vorige
kabinetsperiodes wel eens minder strak de hand gehouden. Het effect is
dat Nederland zich nu in een deugdzame spiraal van dalend
financieringstekort en een dalende staatsschuld bevindt.

IN HET PARLEMENT begint een euforisch gevoel te ontstaan dat het genoeg
is geweest met alle begrotingsdiscipline. Vrij plotseling duiken overal
plannen op om weer eens wat extra's uit te geven. Zalm heeft inmiddels
een lijstje gemaakt van honderdenzeven wensen die samen een slordige
tien miljard gulden kosten. Het gaat om uiteenlopende plannen zoals meer
tunnels bij de infrastructuur, extra geld voor kunstinstellingen, het
kunstgebit terug in het ziekenfonds, eenmalige uitkeringen in het kader
van de armoedebestrijding.

Het zal Zalm nog moeite kosten om in het verkiezingsjaar 1998 de straffe
uitgavendiscipline in het kabinet en in het parlement te handhaven. De
opstelling van de begroting voor 1998 zal waarschijnlijk de lastigste
van deze kabinetsperiode worden. Niet omdat de pijn van de bezuinigingen
verdeeld moet worden, maar omdat de natuurlijke neiging om meer uit te
geven, beteugeld moet blijven. Dat is oproeien tegen de stroom van het
politieke sentiment als alom de overtuiging postvat dat het geld met
bakken in de schatkist stroomt.

VERZIN EEN LIST, moet de minister van Financieuml;n gedacht hebben en
hij werd op zijn wenken bediend. Kort geleden hebben de
regeringsfracties zich geschaard achter een plan van het PvdA-Kamerlid
Van Zijl om een spaarfonds voor de AOW te vormen. Begin volgende eeuw
zullen de kosten van de AOW drastisch oplopen en daarom is het
verstandig, aldus Van Zijl, om hiervoor tijdig te sparen. Een ander
woord voor sparen is om schulden af te lossen en aanvankelijk koos het
kabinet voor deze oplossing. Verlaging van de staatsschuld betekent
immers lagere rentelasten en daardoor ontstaat financieuml;le ruimte om
de kosten van de vergrijzing op te vangen.

Maar tekortvermindering in een tijd van overvloed is politiek lastiger
te verkopen dan geld apart zetten in een spaarpotje voor de bejaarden
van straks. Daarom heeft Zalm het spaarplan van Van Zijl omarmd.
Weliswaar maakt het financieel gesproken niets uit of wordt gespaard of
bezuinigd, maar het oogt zoveel socialer. Bovendien wil de Kamer graag
sparen voor de AOW. Aldus kunnen de belastingmeevallers worden
veiliggesteld en blijft er minder ruimte voor extra uitgaven. Zo kan de
begrotingsdiscipline standhouden met een vorm van optisch bedrog. Soms
moet een minister van Financieuml;n grote politieke inventiviteit
tonen.











