


De Antillen-connectie





EEN DELEGATIE VAN vijf Kamerleden - de fractievoorzitters van de vier
grootste partijen en vertrekkend Kamervoorzitter Deetman - heeft
anderhalve week rondgezworven in de West. De parlementarieuml;rs hebben
met eigen ogen kunnen waarnemen dat de situatie op de zes Antilliaanse
eilanden binnen het Koninkrijk sterk uiteenloopt. Van het kaalgevreten
eilandje Sint Eustatius en Sint Maarten, dat rommelt met de besteding
van de hulp voor de wederopbouw na de orkaanschade van vorig jaar, tot
aan Curaccedil;ao en Bonaire waar de eilandfinanci&euml;n volstrekt
zijn ontaard, en Aruba, waar de economie bloeit als nooit tevoren. En
ten slotte is daar de goedwillende maar tamelijk machteloze Antilliaanse
regering van premier Miguel Pourier die over vijf van de zes eilanden
gaat. Aruba heeft zijn 'status aparte'.


Deze parlementaire rondreis belooft een aanzienlijke nasleep in Den Haag
te krijgen. Daarbij gaat het in de eerste plaats om een herziening van
de verstandhouding tussen Nederland en de Antillen. Want tussen
bemoeizucht en afstandelijkheid is de laatste jaren veel mis gegaan.

De Antillen en Aruba krijgen een groot bedrag aan ontwikkelingshulp.
Maar Aruba heeft die, gezien de bloeiende economie, niet nodig. Op de
Antillen zijn de begrotingsproblemen, alle hulp ten spijt, zo dramatisch
opgelopen dat de hulp van het Internationale Monetaire Fonds (IMF) is
ingeroepen. Hier heeft de Nederlandse hulp eerder verhullend dan
sanerend gewerkt. In de stroperigheid van de Antillen schiet het met het
IMF-programma overigens niet erg op. Zodra wordt geprotesteerd tegen de
steeds maar weer uitgestelde aanpassingen, bijvoorbeeld wat betreft de
omvang van het ambtenarenapparaat op Curaccedil;ao, komen uit Nederland
onmiddellijk geluiden toch vooral toeschietelijk te zijn. Dat werkt dus
niet.

OP ARUBA zijn de problemen van juridisch-bestuurlijke aard. Vorige maand
heeft een commissie onder leiding van oud-minister De Ruiter
aanbevelingen gedaan om de crisis bij de politie en de rechterlijke
macht op Aruba op te lossen. De behoedzaamheid van De Ruiter, die
schrijft geen aanwijzingen te hebben gevonden voor de vermenging van
politieke, economische en drugsbelangen op Aruba, is door de bezoekende
Kamerdelegatie losgelaten. Het liep uit op een harde confrontatie tussen
de parlementarieuml;rs en de Arubanen.

De indruk dat de verwevenheid tussen het lokale bedrijfsleven en de
politiek op Aruba veel groter is dan in het rapport-De Ruiter staat, is
bij de Kamerleden versterkt. De geur van drugs is blijven hangen, ook al
kaatste premier Eman terug dat het zachte Nederlandse drugsbeleid geen
sterk uitgangspunt vormt om Aruba betuttelend toe te spreken over
drugsconnecties en witwasserij. Op Aruba gaat het ook om
Latijns-Amerikaanse vormen van clieuml;ntelisme. Door het democratische
gehalte van de Arubaanse politieke mores openlijk in twijfel te trekken,
stelden de parlementariers de relatie met Aruba binnen het Koninkrijk
ter discussie.

EEN ROVERSNEST, heeft fractievoorzitter Bolkestein het eiland Aruba
enige tijd geleden genoemd. Liefhebbers van de schrijver Gabriel
Garciacute;a M&aacute;rquez weten dat dit niets nieuws is. In de boeken
van deze Colombiaan spelen de Nederlandse Antillen, en Aruba in het
bijzonder, altijd een rol als smokkeleilanden. Nederland had daar alleen
nooit zoveel oog voor en nu het zich zorgen maakt, weet het zich hiermee
geen raad.

Toch zullen Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba zich moeten
bezinnen over de verdeling van verantwoordelijkheden binnen het
Koninkrijksverband. Nu de fractievoorzitters hebben gebroken met de
jarenlang gekoesterde houding van afzijdigheid, dienen zij zich te
bezinnen op de consequenties. Hun kritiek dient gevolgen te krijgen en
niet, zoals voorheen, in ambtelijk-politieke vicieuze cirkels van zachte
bemoeizucht te verzanden. Na de rondreis langs de eilanden is het moment
aangebroken om hierover in het Nederlandse parlement een grondig debat
te voeren.











