


Akkoord '98





MET VERKENNENDE BEWEGINGEN krijgen de financieel-economische lijnen van
een nieuw regeerakkoord op het ogenblik gestalte. Natuurlijk, het
kabinet-Kok heeft nog anderhalf jaar te gaan en er komen eerst
parlementsverkiezingen, maar zowel de drie partijen van de 'paarse'
coalitie als de grootste oppositiepartij zetten nu al de vlaggetjes uit
voor de contouren van de 21-ste eeuw. Daarbij zijn er accentverschillen
en onderhandelingsposities, maar vooral valt de brede politieke
overeenstemming op.


Zowel bij de algemene als bij de financieuml;le beschouwingen naar
aanleiding van de Miljoenennota en bij de behandeling van de begroting
van Economische Zaken kwamen de onderwerpen ter sprake waarop het
volgende regeerakkoord zal inzetten. Lastenverlichting, verlaging van
het financieringstekort en investeringen in de economische structuur.
Het gaat om de mengvorm van deze drie ingredieuml;nten. Waarbij
overigens op de achtergrond een vierde factor meeweegt. In verband met
de komende Economische en Monetaire Unie (EMU) zullen de landen die aan
de gemeenschappelijke munt deelnemen, zich verplichten tot een
stabiliteitspact. Dit bevat de verplichting om op de middellange termijn
te zorgen voor een begroting die ,,dicht bij evenwicht'' is. Dat kan,
zoals minister Zalm (Financieuml;n) onlangs fijntjes opmerkte, ook een
overschot zijn.

 




IN DE TWEEDE KAMER denken de fractiewoordvoerders hardop over de
besteding van de miljarden die de komende jaren te verdelen zijn. Dat de
nadruk zich moet verleggen naar investeringen in de economische
structuur van Nederland - mobiliteit, telecommunicatie,
kennisintensiteit - is voor iedereen duidelijk. Dit aandachtspunt van
minister Wijers (Economische Zaken) en diens partij D66 is door de
andere partijen overgenomen. Ook premier Kok is een adept van
modernisering van de infrastructuur. De PvdA vindt hierin in een nieuwe
vorm iets terug van de aloude rol voor de overheid als economische
stuurman. De VVD is terughoudender maar onderschrijft, evenals het CDA,
de hoofdlijnen lastenverlichting, tekortverlaging en investeringen.

De magische kracht die de drie punten bij elkaar kan brengen heet
economische groei. Bij een redelijke groei nemen de overheidsinkomsten
autonoom toe en valt de verdeling gemakkelijker. Bovendien heeft een
lager financieringstekort een aangenaam neveneffect dat de Nederlandse
politiek eindelijk heeft ontdekt: de rentelasten van de overheid (nu de
eacute;&eacute;n na grootste uitgavenpost) nemen in een zichzelf
versnellend tempo af. Het is de paradoxale formule van Zalm: bezuinigen
levert geld op. Dan komt de keuze voor de andere prioriteiten in zicht:
lastenverlichting en/of verhoging van de investeringen.

De PvdA deinst er vooralsnog voor terug zich ondubbelzinnig uit te
spreken voor een structurele verlaging van het financieringstekort tot
pakweg eacute;&eacute;n procent van het bruto nationale produkt. Niet
gehinderd door deze beperking goochelt de PvdA met miljarden voor
investeringen. Maar dergelijk financieel illusionisme staat haaks op het
komende stabiliteitspact dat het parlement voor toetreding tot de EMU
zal moeten onderschrijven. Aan de andere kant van het politieke spectrum
toont de VVD zich kortzichtig wat betreft de financiering van verdere
lastenverlichting. Door alleen maar te hameren op de aftrek voor
hypotheekrente ontwijkt de VVD een discussie over de herziening van de
grondslag van het belastingstelsel. Tussen deze twee stromingen voert
D66 een redelijke middenkoers en wordt het CDA gehandicapt door de
afwezigheid van regeringsverantwoordelijkheid.

 




TOCH VALLEN OP BASIS van de posities zoals die de afgelopen weken in de
Kamer zijn ingenomen, de financieel-economische stukken van het volgende
regeerakkoord aardig op hun plaats. Een laag financieringstekort met een
behoedzaam groeiscenario levert dalende rente-uitgaven op. Een
herziening van het belastingstelsel zorgt voor financieuml;le ruimte
voor verdergaande lastenverlichting, er groeit consensus over een lager
toptarief van de inkomstenbelasting. Grotere arbeidsparticipatie leidt
tot lagere sociale-premiedruk. Er wordt begerig gekeken naar de
aardgasbaten voor het Fonds voor Economische Structuurversterking. En
met dat alles komen er miljarden vrij voor investeringen. Het is de
zichzelf versterkende cirkel van deugdzaam beleid voor de nieuwe eeuw.

  








