


De ziekte van Jeltsin





DE LICHAMELIJKE toestand van de leider is in Rusland nog altijd een
soort staatsgeheim. Maandenlang heeft het Kremlin de berichtgeving over
de gezondheid van president Jeltsin overgelaten aan geruchten en
speculaties. Ten slotte is er enige helderheid ontstaan en die stemt tot
ongerustheid. Het eerste in vrijheid gekozen Russische staatshoofd is
ernstig ziek en zo verzwakt, dat zijn geneesheren een noodzakelijk
geachte operatie liever uitstellen. Het dwangmatige
ontkenningsmechanisme lijkt ook de medische behandeling zelf te hebben
beiuml;nvloed, met mogelijk desastreuze gevolgen.


Opmerkelijk is dat de politieke positie van Jeltsin internationaal niet
is ondermijnd. Weliswaar eisen de communisten in de Doema zijn vertrek,
maar de Amerikanen hebben laten weten dat zij vasthouden aan deze
president. Veel belang wordt gehecht aan de bijzondere band die
inmiddels vice-president Gore verbindt met premier Tsjernomyrdin, die op
zijn beurt het contact onderhoudt met de zieke. Officieel Washington
probeert het beste te maken van een in wezen riskante situatie, daarmee
noodgedwongen een vroegtijdige keuze makend uit de mannen die geacht
kunnen worden een gooi te zullen doen naar de eventuele opvolging.

DE UITVERGROTING van Tsjernomyrdin heeft een formele en een politieke
kant. De premier is de constitutionele plaatsvervanger van de president
voor het geval de laatste tijdelijk of definitief zijn functie niet kan
uitoefenen. Maar Tsjernomyrdin is meer dan dat; hij is ook een kandidaat
voor de opvolging als die aan de orde zou komen. Zijn thuisfront bestaat
uit de grote basisindustrieeuml;n die zoveel jaren lang het kenmerk
waren van de Sovjet-economie. Als pragmatisch hervormer met
belangstelling voor goede internationale verhoudingen is in Amerikaanse
ogen de premier na Jeltsin het aantrekkelijkste wat Rusland aan
relevante machtsstromingen te bieden heeft.

Amerika's relatie met de Russische federatie wordt beheerst door drie
prioriteiten: de democratische kiem die is gezaaid moet tot bloei worden
gebracht, de introductie van de economie van de vrije markt moet
zichtbaar voortgang vinden en Oost-Europa mag niet opnieuw een
veiligheidsrisico worden. Maar juist het middel dat hier wordt
aangeboden, uitbreiding van de NAVO, raakt Russische gevoeligheden. De
Amerikanen zijn bereid Moskou een eindweegs tegemoet te komen door het
een stem te geven in de toekomst van het betrokken gebied. En dat is
alleen denkbaar zolang in het Kremlin mannen de dienst uitmaken die er
geen verborgen nationalistische agenda's op na houden.

De ziekte van Jeltsin vormt al met al een zorgwekkende complicatie van
toch al kwetsbare verhoudingen. De onzekerheid die de verkiezingen
hadden moeten wegnemen, duurt nu onverkort voort. De politiek houdt niet
halt voor een ziekbed, hoe gewenst dat op zichzelf ook zou zijn.











