


Verschijnsel Saddam





ZES WEKEN TOT zes maanden. Dat was de tijd die de Amerikanen na het
succes van Desert Storm (begin 1992) Saddam Hussein hadden toegedacht.
Dan zou Iraaks leider goedschiks of kwaadschiks van het toneel zijn
verdwenen. De harde klap die Saddam op het slagveld was toegebracht zou
automatisch een vervolg krijgen in de vorm van een staatsgreep - of iets
dergelijks. Deze eenvoudige, op niets gefundeerde aanname stond
overigens in schril contrast met de maanden van intensieve diplomatieke
en militaire voorbereiding die aan Desert Storm waren voorafgegaan.


Met grote inzet had president Bush zijn internationale coalitie gesmeed,
de andere permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde
Naties overtuigd en tegen veel verzet en kritiek in het Amerikaanse
Congres en Amerika's publieke opinie achter zijn plannen verzameld. Met
het aanblijven van Saddam kwam geleidelijk de teleurstelling, de trieste
erkenning dat het karwei niet was afgemaakt, dat alle inspanningen dan
wel niet voor niets waren geweest, maar ten slotte een slechter
resultaat hadden opgeleverd dan wat binnen handbereik had gelegen.

 




MET DIE KWALIJKE erfenis is Clinton nu geconfronteerd. Saddam mag dan
wel, dankzij de Amerikaanse overmacht, iedere keer in het stof kunnen
worden geworpen als het Washington zo uitkomt, de man richt zich ook
steeds weer op. Internationale sancties, inspecties, militaire
afstraffingen, zelfs een rebellie in de naaste familie hebben de Iraakse
leider er niet onder kunnen krijgen en hebben de loyaliteit van zijn
officieren niet aangetast. Het schrikbewind dat Saddam voert, kan
slechts een deel van de verklaring zijn. Na twee aanvalsgolven met
kruisraketten is het duidelijk dat ook Clinton en de zijnen het antwoord
op het verschijnsel Saddam Hussein niet op zak hebben.

In zekere zin opereren de Iraakse leider en de Amerikanen als elkaars
spiegelbeeld. Bij afwezigheid van een strategie bepalen zij zich tot
tactisch opportunisme. De uitnodiging van de Koerdische leider Barzani
om het Koerdische Arbil te helpen ontzetten greep Saddam met beide
handen aan om zijn invloed op Noord-Irak te herwinnen. De Amerikanen op
hun beurt voelden er weinig voor om zich in de Koerdische burgeroorlog
te laten betrekken. Maar zij zagen na Saddams excursie in het noorden de
kans schoon om enkele openstaande rekeningen elders te vereffenen. De
aanvallen van gisteren en de tot de 33ste breedtegraad uitgebreide
zuidelijke no fly-zone moeten het gevaar keren dat Saddam nog steeds
betekent voor het olierijke Koeweit en Saoedi-Arabieuml;, de twee
staten waarom het allemaal was begonnen.

 




WASHINGTON TOONT zich 'niet boos maar wel verdrietig' over de lauwe
reactie op zijn jongste operaties van bondgenoten en andere
belanghebbenden. Dat bewijst een zekere naiuml;veteit. Van de aanloop
naar de Golfoorlog had het kunnen onthouden hoeveel tijd, energie en
overtuigingskracht er toen moest worden geiuml;nvesteerd om de coalitie
te smeden die nodig werd geacht als diplomatieke waarborg van de
militaire onderneming die in voorbereiding was. Inmiddels is Saddam weer
een factor geworden waarmee de buurlanden aan de Golf rekening willen
houden. Turkije, waarlangs eens een groot deel van Iraks buitenlandse
handel liep, lijdt sinds Desert
Storm onder de sancties die Bagdad zijn opgelegd zonder daarvoor soelaas
te hebben gekregen. De Turkse regering maakt zich bovendien ernstige
zorgen over de Koerdische kwestie. Het is om al die redenen niet
verwonderlijk dat Saoedieuml;rs en Turken liever geen vliegtuigen van
hun grondgebied laten opstijgen die Saddam afstraffen.

Het lijkt erop dat de Amerikanen zich nu hebben neergelegd bij wat er in
Irak boven de 33ste breedtegraad is gebeurd en nog gebeuren zal. Met de
acties van gisteren hebben zij hun doelen gemarkeerd, hebben zij bij
monde van minister van Defensie Perry aangegeven wat wel en wat niet tot
het nationale belang van de Verenigde Staten wordt gerekend. Daarmee is
Amerika's beroep op Veiligheidsraadresolutie 688 voorzover het de
bescherming van de Koerden betreft er niet geloofwaardiger op geworden.

De Verenigde Staten staan er nu grotendeels alleen voor. Na ruim vier
jaar prolongatie van Saddam is dat de uitkomst van een fatale
misrekening.











