


Plagiaat





STELEN MAG NIET. Wie plagieert, letterlijk hele stukken uit andermans
geschriften zonder bronvermelding overneemt en tot de zijne maakt,
overtreedt niet alleen de auteurswet, hij maakt zich bij zijn collega's
en lezers ongeloofwaardig. Ook wetenschappers maken zich eraan schuldig.
Wie een eerste indruk wil krijgen, raadplege het boek 'Valse
vooruitgang' (1993) van Frank van Kolfschooten.



De Leidse psycholoog prof.dr. Reneacute; Diekstra heeft in zijn
succesboeken 'De onderste steen boven' (1996) en 'Als het leven pijn
doet' (1991) tientallen bladzijden overgeschreven van Amerikaanse
auteurs. Geput is uit het psychologische handboek 'Caring for the Mind'
(1994) van Diana en Robert Hales, 'How to Heal Depression' van Harold
Bloomfield en Peter McWilliams en 'When Living Hurts' (1985) van Sol
Gordon. Tenminste, dat is wat er tot nu toe aan het licht is gekomen.


Voor Diekstra is de affaire eacute;&eacute;n groot drama. Door na de
eerste onthullingen in Vrij Nederland te suggereren dat het om een enkel
bedrijfsongeval ging, weggevallen voetnoten veroorzaakt door de grote
haast waaronder 'De onderste steen boven' (een uitvloeisel van
Diekstra's televisieshows bij Veronica) moest worden geschreven, heeft
hij zich na de nieuwe onthullingen deze week in het weekblad volstrekt
onmogelijk gemaakt. Zijn ergste vijand had geen effectiever scenario
kunnen bedenken.


DIEKSTRA, een charismatische persoonlijkheid, lijkt het slachtoffer te
zijn geworden van zijn eigen succes. Nadat hij, als eerste in Nederland,
het probleem van de zelfmoord onder jongeren bij een breed publiek onder
de aandacht had gebracht, is hij onder steeds grotere druk komen te
staan om, naast zijn bestaan als hoogleraar psychologie en decaan van de
Leidse faculteit, als een soort therapeutische heelmeester de massa der
ongelukkigen van tips te voorzien. Verblind door het succes is hij als
een insect in het vuur gevlogen. Wie zoveel overschrijft uit in de
wereld van de pleistertherapie niet-onbekende boeken, weet dat hij het
onheil over zich afroept.


Had dit drama kunnen worden voorkomen? Het speelt zich af in de wereld
van de populaire wetenschap. In de echte wetenschap maakt het systeem
van peer review, waarbij vakgenoten ingestuurde artikelen op hun inhoud
beoordelen, plagiaat niet onmogelijk, maar het zet er wel een rem op.
Uitgevers van specialistische non-fictie zouden er goed aan doen, meer
dan tot nu toe gebruikelijk is, manuscripten ter becommentarieuml;ring
aan externe deskundigen voor te leggen. Bovendien zou men, in navolging
van de Nederlandse universiteiten, de Akademie van Wetenschappen en NWO
(Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek), gezamenlijk
regels kunnen opstellen hoe met wangedrag - waarvan plagiaat slechts een
zeer extreme, relatief weinig voorkomende vorm is - om te gaan.


INMIDDELS IS Diekstra door de Leidse universiteit met ziekteverlof
gestuurd, in afwachting van de uitkomst van een onderzoek. De feiten
lijken dusdanig belastend dat een universiteit die ,,op kwaliteit
koerst'' hem moeilijk zal kunnen handhaven. Een hoogleraar hoort het
goede voorbeeld te geven.











