


Lobbyisten





HET EUROPESE PARLEMENT heeft maatregelen aangenomen ter beteugeling van
de werkzaamheden van de duizenden lobbyisten die rondzwermen om de
Europese parlementarieuml;rs in Brussel en Straatsburg. Op het oog is
het een daadkrachtige aanpak die na zeven jaar delibereren door de
parlementarieuml;rs is aanvaard. Eerdere ruzies tussen de
sociaal-democratische en christen-democratische fracties in het
parlement over de semantiek en politieke cultuurverschillen tussen het
noordwesten en het zuidoosten van Europa werden vorige week terzijde
geschoven. Het Europarlement krijgt een gedragscode voor de omgang van
parlementarieuml;rs met lobbyisten.


De lobbyisten moeten zich voortaan officieel registreren. De
Europarlementarieuml;rs moeten alle ,,personele, financi&euml;le en
materieuml;le steun'' die ze van lobbyisten ontvangen opgeven en ze
moeten giften en voordelen weigeren. Bovendien moeten ze hun
neveninkomsten ter inzage legggen in de hoofdstad van hun land. Niet
alleen de parlementarieuml;rs zelf, ook hun medewerkers vallen onder de
regeling.

De inhoud van de gedragscode onthult iets over praktijken die tot nu toe
geaccepteerd zijn bij het Europarlement. Het is kennelijk geoorloofd dat
Europarlementarieuml;rs giften in alle soorten en maten ontvangen of
dat medewerkers gezien hun matige salarissen financieel ondersteund
worden door belangengroepen. Kennelijk kon dat in de wandelgangen van
het nieuwe gebouw van het Europarlement in Brussel dat de allures van
een Derde-Wereldparlement heeft, of in het parlementsgebouw in
Straatsburg waar het parlementaire spektakel een keer per maand naar toe
reist omdat Frankrijk heeft geblokkeerd dat het Europese parlement
uitsluitend in Brussel vergadert.

LOBBY'S ZIJN niet weg te denken uit het moderne politieke bedrijf. Met
de concentratie van belastingmiddelen en met de greep van overheden op
de regelgeving, bestedingen en investeringen is het van het grootste
belang voor ondernemingen, branche-organisaties, vertegenwoordigers van
belangenorganisaties, ideeuml;le of maatschappijkritische bewegingen en
buitenlandse overheden om invloed uit te oefenenen op het politieke
proces. Dat gebeurt in Nederland (waar geen gedragscode voor omgang met
lobbyisten bestaat), in de Verenigde Staten (waar in de jaren dertig
strenge regels werden opgesteld maar niettemin de grote invloed van
lobbyisten keer op keer gehekeld wordt) - en ook in de Europese Unie.

De voltooiing van de interne markt met de bijbehorende
gemeenschappelijke regelgeving, de liberalisatie van het
kapitaalverkeer, de bestedingen van de regionale structuurfondsen en de
plannen voor Europese infrastructurele werken maken 'Europa' tot een
waar lustoord voor lobbyisten. Bovendien is de invloed van het
Europarlement in het Verdrag van Maastricht op gebieden van economisch
belang vergroot en is de macht van tegenkrachten in Europa - zoals de
nationale media - zwak. Ongehinderd door regels of lastige luizen in de
pels kunnen de lobbyisten in Brussel en Straatsburg hun gang gaan.

Lobby's kunnen uitzonderlijk machtig zijn. Achter de schermen, buiten de
publiciteit en buiten de parlementaire procedures om, beiuml;nvloeden
ze de totstandkoming van regelgeving en wetgeving. Soms zijn de
argumenten die lobbyisten naar voren brengen van praktisch belang en
helpen ze een verbeterde regelgeving tot stand te brengen, soms gaat het
om de bevordering van ordinair eigenbelang en soms gaat het om
bescherming van gevestigde posities. De verleiding een stap verder te
gaan naar duistere praktijken, is nooit ver weg. Wat in alle gevallen
knaagt is het gebrek aan doorzichtigheid, openheid en controle.

DE GEDRAGSCODE die het Europarlement heeft aangenomen, is niet meer dan
een eerste stap. De lobbyisten moeten zich registreren, maar zo'n
register zegt op zichzelf niets. Het verbod op het aannemen van giften
en de deponering van neveninkomsten in de hoofdsteden ogen drastisch,
maar er zijn geen sancties aan overtredingen verbonden en actieve
controle op naleving van de regels wordt aan de media overgelaten. Het
Europarlement blijft dus uitermate kwetsbaar.











