


Versterkt fundament





DE TOP VAN Amsterdam is geslaagd. Misschien niet voor Europa dan toch
wel voor Nederland in zijn capaciteit van voorzitter. De vrees dat de
hamer per 1 juli aan de Luxemburgers moest worden overhandigd zonder een
Verdrag van Amsterdam was een half jaar geleden zo reeuml;el dat
premier Kok toen op die mogelijkheid alvast een politiek voorschot nam.
Dankzij de volharding en de inventiviteit van het trio Kok, Van Mierlo
en Patijn en hun ambtenaren kon de partners een eindvoorstel worden
voorgelegd dat, als het was aangenomen, de Europese Unie een duw in de
goede richting zou hebben gegeven. Het mocht niet zo zijn. Verdeeldheid
tot het bittere einde liet slechts een mager resultaat toe. Hoe dan ook,
de handtekeningen kunnen straks worden gezet.


Het belangrijkste hiaat in het nieuwe verdrag heeft aan het einde van de
bijeenkomst ook de meeste tijd genomen: een herverdeling van de stemmen
over de lidstaten in kwesties waar met gekwalificeerde meerderheid wordt
besloten. De weigering van de kleinere lidstaten om voorzitter Nederland
te volgen wierp hier een blokkade op. De Unie zal het overleg met
Oost-Europese kandidaten in de bestaande omslachtige vorm moeten
aangaan. De noodzakelijke stroomlijning van het dagelijks bestuur van de
Unie vergt offers van de groten. Die waren daartoe bereid maar wensten
als tegenprestatie een sterkere positie in de Raad van ministers.
Nederland had die eis overgenomen en haalde zich zo het ongenoegen van
onder anderen premier Dehaene op de hals.





KOK EN DE ZIJNEN verdienen waardering voor de hardnekkigheid waarmee
zij hun voorstellen in Amsterdam hebben verdedigd. In al die maanden van
moeizame onderhandelingen heeft Nederland zijn diepste roerselen weten
te onderdrukken. Maar dat van de partners meer werd gevraagd dan waartoe
zij uiteindelijk bereid waren, mag het voorzitterschap niet worden
verweten. Steeds waren de voorstellen, de amendementen en de
amendementen op amendementen bedoeld om de onderhandelingen te
stimuleren en de samenwerking op weg te helpen. De lof die Nederland is
toegezwaaid, is verdiend.

Helmut Kohl heeft de top tot een succes verklaard. Dat was meer dan
politiek opportunisme. De weg naar de euro en naar uitbreiding van de
Unie is open gebleven. Duitslands oostgrens zal niet de oostgrens van
Europa zijn. Ook al moeten verschillende zware hindernissen nog worden
genomen, Kohls levenswerk is weer even gered. De dwarsliggers op
verschillende fronten hebben zich opnieuw gebonden aan verdergaande -
toegegeven: nog in nevelen gehulde - Europese samenwerking.

De Fransen hadden al een dag eerder met de aankondiging van een sociale
top komende herfst en een aparte werkgelegenheidsresolutie de buit
binnengehaald. Of de Unie op die manier niet een Trojaans paard heeft
binnengehaald, moet worden afgewacht. De partners hebben de nieuwe
Franse regering ten minste enige rugdekking willen geven tegenover haar
thuisfront.





ECHTE TEVREDENHEID over de Amsterdamse conferentie bestaat wellicht
alleen bij Tony Blair. Namens zijn land wilde de Britse premier een zo
beperkt mogelijk resultaat. Dat kreeg hij zonder dat de anderen hem voor
hun teleurstellingen verantwoordelijk maakten. Als hij in het Lagerhuis
het triomfantelijke ,,game, set, match'' van zijn voorganger Major na de
top in Maastricht niet herhaalt, zal het beeld van de charmantste
neen-zegger waarover Groot-Brittannieuml; ooit de beschikking had
overeind kunnen blijven.

Kanselier Kohl heeft voorspeld dat 'Maastricht' nog wel vaker op
herhaling zal moeten. Premier Kok sprak vannacht van een fundament dat
weer iets kon worden versterkt en waarop eens een Europese architectuur
zal verrijzen. Het verenigd Europa herinnert aan een middeleeuwse
kathedraal. De bouw vergt generaties.










