


Tegenstellingen





DE EUROPESE UNIE worstelt in Amsterdam met zichzelf. De ruzies die
binnen de NAVO worden uitgevochten, verdwijnen daardoor naar de
achtergrond. Deze ruzies zijn evenmin als die in de Unie het gevolg van
tijdelijk ongenoegen binnen de familie. Fundamentele tegenstellingen
komen aan de oppervlakte waarvan de oplossing zich aan het zicht
onttrekt. Gaat het binnen Europa uiteindelijk om een Duits-Frans
conflict om de hegemonie op het continent, in het Atlantische
bondgenootschap zijn de Amerikanen meer en meer bereid over hun partners
heen te walsen. Vorige week heeft president Clinton bekendgemaakt dat
Polen, Hongarije en Tsjechieuml; in de eerste ronde als enige in
aanmerking komen voor het lidmaatschap van de NAVO, wetend dat hij zijn
Europese vrienden geen genoegen deed.


De reacties uit Europa waren er naar. Staat er niet voor volgende maand
een Atlantische topconferentie op de agenda en zou daar niet de
beslissing worden genomen welke Oost-Europese landen voor toetreding in
aanmerking komen? De NAVO zou toch in Europa de gaten vullen die de Unie
nog niet kan dichten? Maar Clinton sprak niet toevallig voor zijn beurt.
De problemen van de uitbreiding van de NAVO komen grotendeels voor
Amerikaanse rekening. De regering in Washington voorziet toch al
moeilijkheden in de Senaat, die zijn goedkeuring moet geven. Een
uitbreiding in eerste aanleg met meer landen dan het genoemde drietal -
zoals sommige West-Europese staten wensen - zou het hele project in
gevaar kunnen brengen.





DE ONDERLINGE TWIST blijft niet beperkt tot het aantal nieuwe leden. De
herstructurering van de militaire organisatie van de NAVO komt, anders
dan voorgenomen, niet gereed voor de top in Madrid. De voornaamste reden
is dat het conflict met Frankrijk over de bevelvoering in het
mediterrane commando niet is opgelost. De Fransen willen daar een
Europese bevelhebber, de VS houden vast aan een Amerikaan. Op de
achtergrond speelt het complex van de europeanisering van het
veiligheidsbeleid, een kwestie die ook op de top in Amsterdam aan de
orde is. De Amerikanen zijn Europa vorig jaar in Berlijn een eindweegs
tegemoetgekomen, maar Europa eist meer invloed dan Washington wil
afstaan.

Ten slotte manoeuvreren de Turken om de uitbreiding van de NAVO te
koppelen aan de uitbreiding van de Europese Unie. De Turken dreigen in
Madrid een veto uit te spreken tegen toetreding van nieuwe NAVO-leden
als zij niet ten minste erkend worden als kandidaatlid van de Unie. De
Turkse regering zal wel van dat onzalige plan worden afgebracht, maar
het conflict laat zien hoe aloude arrangementen die in het verleden hun
nut hebben bewezen onder druk zijn komen te staan van nieuwe
prioriteiten. De tijd dat de gezamenlijke verdediging de laatste
wijsheid was, is inmiddels lang voorbij.





DE BERAADSLAGINGEN in de NAVO hebben de afgelopen maanden vooral de
aandacht getrokken door het Russische verzet tegen uitbreiding van de
verdragsorganisatie in oostelijke richting. Met de ondertekening in
Parijs van de stichtingsakte werd dit probleem afgedekt. Maar daarmee is
de Russische weerstand nog niet gebroken. Hetzelfde geldt voor de
tegenstellingen binnen de NAVO en binnen de Europese Unie. Die gaan te
diep om met een enkele verdragstekst uit de wereld te worden geholpen.










