


Tweedeling





IN DE REGERINGSBURELEN van Jakarta kan men even bijkomen. De klus is
geklaard, Golkar, de partij van ministers, ambtenaren, dorps- en
wijkhoofden, is sinds gisteren terug op het historische hoogtepunt van
1987: ruim 73 procent van de stemmen. Dat wordt algemeen gezien als een
succes voor de Javaan Harmoko, minister van Informatie en vertrouweling
van president Soeharto, die hem in oktober 1993 uitverkoos tot
Golkar-voorzitter. Harmoko's belangrijkste taak was om in de partij van
de bureaucratie de discipline te herstellen, die onder het bewind van
zijn voorganger was 'verslapt'.


De toenmalige partijleider zei tijdens de verkiezingscampagne van 1992:
,,Golkar moet een normale, moderne partij worden. Ik hoop dat de
campagne-activisten deze keer niet overdrijven.'' Die opvatting kostte
Golkar vijf procent van de stemmen.

EEN NORMALE partij die niet overdrijft, krijgt geen driekwart van de
stemmen, meende Harmoko, en hij haalde de zweep erover. Sinds hij
voorzitter werd, leek het altijd campagne. Jarenlang trok hij in
regeringstijd met zijn in geel gehulde karavaan van ministers en
populaire artiesten van regentschap naar regentschap, terwijl de twee
niet-regerende partijen, de nationalistische 

PDI  en de semi-islamitische  PPP,  het nakijken hadden. Wie durfde vragen of de
 Golkar-campagne niet wat
erg lang duurde, kreeg als antwoord: ,,Dit zijn werkbezoeken aan de
afdelingen om het kader te motiveren.''

Harmoko's collega van Binnenlandse Zaken, luitenant-generaal b.d. Yogie
S. Memet, hielp de concurrentie te bedwingen. Samen met de legertop
belegde Yogie voor de steeds meer naar oppositie neigende  PDI  een
congres, waar de populaire voorzitster Megawati Soekarnoputri, een
dochter van 's lands eerste president, werd afgezet. Een meesterzet, zo
blijkt nu. Volgens de voorlopige tellingen is de  PDI  geslonken van 15
naar iets meer dan 2 procent.

RUIM ZESTIG procent van de Indonesieuml;rs woont op het platteland,
waar partijafdelingen al sinds het begin van Soeharto's Nieuwe Orde
verboden zijn. Dit om het electoraat ,,niet in verwarring te brengen en
de natie niet onnodig te verdelen''. De desa stemt dan ook gemeenlijk
Golkar, aangemoedigd door het dorpshoofd, dat zijn kudde pleegt voor te
houden dat niet-regerende partijen geen wegen aanleggen en evenmin voor
de stroomtoevoer zorgen.

De verkiezingsstrijd speelt zich af in de steden. Daar ging het deze
keer aanzienlijk harder toe dan voorheen. De neutralisering van de
vooral op Java succesvolle  PDI  heeft een politieke tweedeling
geforceerd. Megawati en haar supporters wekten de kiezers op om hun stem
uit te brengen op het enige nog voorhanden zijnde alternatief: de
islamitisch georieuml;nteerde  PPP. 

Het stedelijke electoraat van Indonesieuml; bestaat uit arbeiders,
kleine scharrelaars en handwerkslieden, die nauwelijks meegenieten van
de economische groei. Die bundeling van sociale en politieke onvrede
deed het percentage van de  PPP   donderdag groeien van 17 naar 24
procent.

OF DIT EINDRESULTAAT een getrouwe afspiegeling is van het feitelijke
stemgedrag, blijft een open vraag. Diplomaten en andere officieuml;le
waarnemers durven de Indonesische regering niet openlijk te betichten
van knoeierij met de verkiezingsresultaten. De telling van de stemmen in
de wijken is weliswaar openbaar, maar de centrale computerverwerking is
even transparant als een pausverkiezing. En in de beslotenheid van dat
conclaaf is het verleidelijk om in het nationale belang een beetje te
overdrijven.










