


Piramides bouwen





KETTINGBRIEVEN vormen een onuitroeibaar verschijnsel met een onschuldig
element van bezigheidstherapie. Stuur een kaart naar de bovenste naam
van de lijst, voeg je naam aan de lijst toe en werf tien nieuwe
deelnemers. Kinderen die hieraan enthousiast meedoen, merken tot hun
teleurstelling dat na een paar weken slechts enkele van de beloofde
stapels brieven in de bus vallen. Ergens is de keten verbroken.


In plaats van met kaarten kan het spel ook met geld gespeeld worden.
Deze 'piramidespelen' bestaan al lang, maar ze trekken de laatste tijd
veel aandacht. Albanieuml; is geru&iuml;neerd door de illusie van
gratis welvaart uit de geldpiramides en de volkswoede is uitgelopen op
een staat van anarchie. Enkele jaren geleden zorgde de instorting van
het piramidespel MM in Moskou voor berooid achtergebleven deelnemers.
In Suriname beloven de piramide-bankiers Roep en Johwin economische
wonderen waarin de bevolking maar al te graag gelooft. Piramidespelen
worden vaak in verband gebracht met louche financiering of door de
deelnemers gebruikt als manier om geld wit te wassen.

Ook in Nederland bloeien de piramidefondsen, merkwaardig genoeg vooral
in min of meer gesloten gemeenschappen, maar ook, net als met drugs en
pornografie, langs de grens in Zeeuws-Vlaanderen. In Belgieuml; en
Frankrijk zijn financieuml;le piramidespelen dan ook verboden.

Deze week is de organisator van het Orpiton-spel in Dordrecht
veroordeeld omdat hij volgens de rechter bedrijfsmatig geld aantrok maar
niet geregistreerd stond als kredietinstelling met een vergunning van De
Nederlandsche Bank. Het was de eerste veroordeling van een
piramidespel - de organisator gaat overigens in beroep - want een jaar
geleden besliste de rechter in Utrecht dat het piramidespel Coin
Liberteacute; geen kansspel maar een behendigheidsspel was, omdat de
deelnemer met zijn inspanningen het resultaat zou kunnen
beiuml;nvloeden. Het klassieke 'black jack' in het casino is door de
Hoge Raad wel als een kansspel bestempeld.

De organisatoren presenteren piramidespelen als een gegarandeerde
geldmachine. En zo'n tweehonderdduizend mensen doen in Nederland
inmiddels mee, voor een totaalbedrag waarover de schattingen uiteen
lopen van 400 miljoen tot een miljard gulden. Minstens twintig
piramideschema's zijn bij justitie bekend. De Nederlandsche Bank heeft
tegen de risico's van deelname gewaarschuwd en Minister Zalm
(financieuml;n) wil de piramidefondsen wettelijk verbieden.





BIJ PIRAMIDESPELEN is aanzienlijk meer aan de hand dan een gewiekste
manier om de deelnemers geld uit de zak te kloppen. De bijeenkomsten
waarop deelnemers geworven worden, zijn ook heel wat anders dan
gezellige tupperware- en lingerie-parties in de huiskamer of de
dwangmatige koopreizen met de bus naar Duuml;sseldorf. Het grote
verschil is dat de uitkeringen in een piramidespel slechts kunnen worden
volgehouden zolang er steeds maar weer nieuwe deelnemers worden
geworven. En dat proces is eindig. De grote meerderheid van de
deelnemers zal nooit 'toppen'. Op het moment dat zij daar achterkomen,
hebben de organisatoren hun geld binnen. Tegenover iedere geluksvogel
staat dan ook een veelvoud aan verliezers.

Moeten piramidespelen daarom verboden worden? In Nederland wordt op
grote schaal deelgenomen aan kansspelen, loterijen en andere vormen van
gokken op financieel geluk. De overheid is daarbij vaak rechtsstreeks
betrokken en financieel belanghebbende. De Holland Casino's zijn
bijvoorbeeld gokpaleizen van de staat. Een zorgzaam neveneffect van de
gesanctioneerde speelzucht is dat ook de publieke hulpverlening aan
gokverslaafden op gang is gekomen. En trouwens, als de piramidespelen
wettelijk verboden worden, ontwikkelen de organisatoren wel weer een
ander spel dat net niet onder de wetgeving valt.





MENSEN MET GEZOND VERSTAND hebben de vrijheid om te geloven in de
illusie van de jackpot, terwijl ze heel goed weten dat loterijen niet
uitsluitend winnende nummers verkopen. Over de financieuml;le risico's
van piramidespelen kan daarom niet genoeg informatie worden verstrekt.
Intimidatie, valse voorspiegelingen, misleidende informatie en beperking
van de vrijheid van deelnemers om zich te bedenken zijn al helemaal uit den boze
. Anders dan in
kleine gemeenschappen met een instabiele economische basis zoals
Suriname of Albanieuml; zullen de piramidespelen in Nederland geen
macro-economische schokken veroorzaken, maar hooguit individuele
gevallen ruiuml;neren. Dat is ernstig genoeg, maar nog geen reden om
deze fondsen te verbieden. Wel om ze keihard aan te pakken.

  








