


Niet doen





HET ISOLATIONISME grijpt gestaag om zich heen. Niet alleen in de
Angelsaksische landen, Rusland, Frankrijk of Duitsland is een
aanzwellende politieke stroming waarneembaar die zich naar binnen richt.
Ook Nederland heeft sinds kort zijn eigen isolationist: Frits
Bolkestein, fractievoorzitter van de coalitiepartij VVD.


Het gaat over twee cruciale onderwerpen die dit jaar de economische en
strategische agenda in Europa bepalen: de uitbreiding van de NAVO met
landen van het voormalige Warschaupact, waarover deze zomer een
beginselbesluit zal worden genomen, en de economische prestaties die dit
jaar worden geleverd om vervolgens de stap naar de Economische en
Monetaire Unie (EMU) te maken. NAVO en EMU- samen vormen ze de kern van
de militaire veiligheid en de economische stabiliteit van Europa voor de
toekomst.

Met twee opmerkelijke uitspraken heeft Bolkestein de afgelopen dagen
zijn streep in het zand getrokken. De NAVO moet volgens hem afzien van
uitbreiding met Polen, Tsjechieuml; en Hongarije omdat vernedering van
Rusland de stabiliteit in Europa niet ten goede zal komen. Ten aanzien
van de EMU heeft Bolkestein zo'n strikte interpretatie van de
toelatingscriteria van het Verdrag van Maastricht als voorwaarde voor
Nederlandse deelname gegeven, dat hij aanstuurt op afzijdigheid van de
gulden. Wat Bolkestein voor ogen staat is de neutraliteit van een
monetair Zwitserland en een strategisch-militair Finland.

Niet alleen geopolitiek, ook wat betreft de binnenlandse politieke
verhoudingen plaatst Bolkestein zich met deze gedachten in een
isolement. Geen andere grote politieke partij deelt zijn stellingname,
en het is een intrigerende vraag hoeveel steun hij in eigen kring
geniet. Het is trouwens de vraag of Bolkestein hiermee een aansprekend
thema voor de verkiezingen heeft uitgezet. Want leg maar eens uit aan de
achterban dat de VVD, traditioneel een partij van Atlantische
NAVO-voorstanders, zich op het standpunt stelt van Russische
nationalisten en (ex-)communisten. Waarbij ongezegd blijft dat het
alternatief voor 'niet doen' kan leiden tot instabiliteit veel dichter
tegen de grenzen van de Europese Unie.


NIET DOEN met betrekking tot deelname van de gulden aan de EMU is een
oproep tot economisch isolationisme. Los van de vraag of dit
verdragstechnisch mogelijk is, is het vanuit de Nederlandse traditie van
vrijhandel en integratie van de Europese markt een aanvechtbaar
standpunt. Bij het EMU-proces zijn talloze kanttekeningen te maken, maar
zelfs als louter vanuit een nationaal belang geredeneerd wordt, moet
Nederland meedoen zolang Duitsland en Frankrijk voortgaan om de stap
naar de euro te maken. Uitsluiting van de gulden zou dan een zaak van
monetair masochisme zijn.

De enige reden om de EMU ter discussie te stellen is niet zozeer of het
financieringstekort van een land over 1997 al dan niet maximaal drie
komma nul procent bedraagt, maar of de politieke onafhankelijkheid van
het monetaire beleid - en dus van de Europese Centrale Bank -
gegarandeerd blijft. Daacute;t is van belang om een stabiele munt te
garanderen en daarbij weet Nederland zich verzekerd van een
ondubbelzinnig standpunt van Duitsland.


MET ISOLEMENT worden de grote strategische vraagstukken van Europa na
het einde van de Koude Oorlog - de hereniging van Duitsland en de
afgebrokkelde positie van Rusland - niet opgelost. Het Atlantisch
bondgenootschap moet een antwoord vinden op de veranderde
veiligheidssituatie in het Europese midden en de Europese Unie moet zich
bezighouden met de problemen van integratie ter verhoging van de
politieke stabiliteit en economische welvaart. De oefening in
intellectuele hersengymnastiek van Frits Bolkestein is boeiend om te
volgen, maar is overigens een gevaarlijke vorm van isolationisme.











